Derin Devlet, Üst Akıl Tartışmaları |
Son yıllarda Türkiye'de en çok duyduğumuz kavramlardan bazıları "devlet aklı", "derin devlet", "üst akıl" ve "yeni İttihatçılık" oldu. Özellikle siyasi krizlerde, güvenlik meselelerinde veya iktidar mücadelelerinde bu kavramlar sıkça gündeme getiriliyor. Ancak toplumun önemli bir kesimi şu soruyu sormaya devam ediyor:
Eğer gerçekten böylesine güçlü bir devlet aklı varsa, halkın en temel sorunları karşısında neden aynı etkinliği göremiyoruz?
Bugün milyonlarca insan yüksek enflasyonun, hayat pahalılığının, gelir adaletsizliğinin ve işsizliğin altında eziliyor. Açlık sınırının yaklaşık 35 bin liraya, yoksulluk sınırının ise 114 bin liraya ulaştığı bir ortamda vatandaşın aklına ister istemez şu soru geliyor:
Ekonomik sıkıntılar bu kadar büyürken neredeydi bu derin devlet, bu üst akıl, bu stratejik devlet refleksi?
Devlet aklı mı, devletin bekası mı?
"Devlet aklı" kavramı en genel anlamıyla hükümetlerden bağımsız olarak devletin uzun vadeli çıkarlarını koruyan stratejik düşünceyi ifade eder. Savunucularına göre bu anlayış, günlük siyasetin ötesinde ülkenin güvenliğini, birliğini ve devamlılığını gözeten kurumsal hafızadır.
Ancak eleştirenler farklı düşünmektedir. Onlara göre "devlet aklı" söylemi zaman zaman demokratik denetimden uzak kararları meşrulaştırmak için kullanılabilmektedir. Hak ve özgürlüklerin sınırlandırıldığı durumlarda sıkça başvurulan "devletin bekası" gerekçesi bu eleştirilerin temelini oluşturmaktadır.
Asıl mesele ise şudur:
Devletin önceliği yalnızca güvenlik midir, yoksa vatandaşın refahı, adaleti ve yaşam kalitesi de devlet aklının ayrılmaz bir parçası mıdır?
Derin devlet tartışmasının gölgesinde...
Türkiye'de "derin devlet" kavramı özellikle Susurluk süreci, faili meçhul cinayetler, darbe girişimleri ve güvenlik bürokrasisinin siyaset üzerindeki etkisi gibi olaylarla ilişkilendirilmiştir.
Bir kesim bunu devletin kendini koruma refleksi olarak görürken, diğer kesim hukukun ve demokratik denetimin dışına çıkan bir güç alanı olarak değerlendirmektedir.
Ancak tartışma yalnızca içerideki yapılarla sınırlı değildir.
Bazı çevreler, dışarıdan yönlendirme yapan küresel güç merkezlerini de bir tür........