Dünyanın En Eski Üniversitesinin Kurucusu Fatıma El Fihri |
Pek çok kişi, günümüzde hâlâ varlığını sürdüren dünyanın en eski üniversitesinin, insanlara fayda sağlayacak işler için emeğini ve servetini adamış faziletli bir kadın tarafından kurulduğunu bilmez. Bu kişi, Kayrevan’dan o dönemde İdrisîler’in başkenti olan Fas şehrine göç eden Fatıma el-Fihriye’dir. Burada kurduğu bir cami zamanla gelişerek çeşitli bilim dallarının okutulduğu, büyük âlimler yetiştiren bir üniversiteye dönüşmüş ve Orta Çağ’da etkisi Avrupa’ya kadar ulaşmıştır. Fatıma, Kayrevanlı fakih Muhammed bin Abdullah el-Fihri’nin kızı olup kız kardeşi Meryem ile birlikte Emir Yahya bin Muhammed bin İdris döneminde Fas’a göç etmiştir.
Fatıma’nın hayatına dair tarihî kaynaklar sınırlıdır. Bu konuda bilgi veren az sayıdaki kaynaklardan biri, 14. yüzyılda yaşamış tarihçi İbn Ebî Zer’dir. Onun aktardığına göre Fatıma, babasının vefatından sonra kendisine ve kız kardeşine kalan büyük mirası insanların yararına olacak bir işe harcamaya karar vermiş ve bir cami inşa etmeye yönelmiştir. “Ümmü’l-Benîn” lakabıyla da bilinen Fatıma’nın hayatı, daha sonra Karaviyyîn Camisi olarak bilinen bu yapının inşasıyla iç içe geçmiştir. Kaynaklara göre Fatıma, evinin yakınındaki beyaz bir araziyi satın almış ve Hicrî 245 yılı Ramazan ayının ilk cumartesi günü (30 Haziran 859) inşaata başlamıştır.
Tunuslu tarihçi Hasan Hüsnü Abdülvehhab, 20. yüzyılın başlarında yazdığı “Meşhur Tunuslu........