Kolumna Dragutina Matanovića: Preporod velike kineske civilizacije |
Kolumna Dragutina Matanovića o moći kineske države.
Kineska civilizacija je jedna od najdugovečnijih u istoriji čovečanstva. Njena kultura, pismo i tradicija traju hiljadama godina. Danas velika kineska civilizacija doživljava preporod. Nastala u plodnim ravnicama oko reka Hoangho i Jangce, Kina je okružena Tihim okeanom sa istoka, Himalajima na jugozapadu i pustinjom Gobi na severu. To joj je omogućavalo da se milenijumima razvija bez stranog mešanja.
Dinastija Han, koja je vladala od kraja 3. veka pre nove ere, pa u naredna četiri stoleća, donela je prvo zlatno doba stabilnosti i napretka. Tada je stvoren Put svile, koji je povezao Kinu s Rimskim carstvom.
Tri su najvažnija pravca oblikovala kineski pogled na svet. Konfučijanstvo, sa naglaskom na poštovanje starijih, obrazovanje, porodicu, moral i rituale. Taoizam je osnovao Lao Ce i zagovara život u skladu s prirodom i princip prepuštanja prirodnom toku stvari. Jin i jang simbolizuju ravnotežu suprotnosti. Budizam je stigao iz Indije preko Puta svile i vremenom se stopio s domaćom tradicijom.
Dinastija Han podarila je svetu četiri velika otkrića: papir, kompas, barut i štampariju vekovima pre Gutenberga. Kinezi su izumeli svilu, porcelan, seizmograf, kolica za prevoz tereta i akupunkturu. Njihova su kulturna i graditeljska čuda, poput Velikog kineskog zida, Vojske od terakote i kineskog pisma.
I kasnije je Kina u više navrata bila najveća svetska ekonomija, od 11. do 13. veka (dinastija Sung) i od 14. do početka 20. veka (dinastije Ming i Ćing). Kinezi su mnogo pre Evrope uveli papirni novac, proizvodnju gvožđa, sisteme navodnjavanja. Tokom 18. veka........