"Nereden çıktı Somaliland meselesi" demeyin. Çünkü İsrail’in bölgeye olan ilgisi yeni değil.

Falaşa Yahudilerinin İsrail’e taşınması gibi tarihsel süreç yanında 1944 yılında ait belgelere göre Yahudiler bu bölgeye İsrail’den önce zaten yerleştirilmek istenmiş. O gün Yahudiler ’in yerleştirilmek istendiği bölgeye bugün İsrail, Gazzelileri yerleştirmek istiyor.

Önce güncelden başlayalım:

Daha önce katıldığım televizyon programlarında Somaliland’ın bağımsızlığının gündeme geleceğini ve Gazze’den çıkarılmaya çalışan Filistinlilerin buraya yerleştirilmeye çalışılacağını anlatmıştım.
Bu yayınlardan altı ay sonra İsrail, Somaliland’ı bağımsız bir ülke olarak tanıdığını ilan etti.

Konunun uzmanları İsrail’in uluslararası hukuku ihlal ederek Somaliland’ı bağımsız bir devlet olarak tanıması, üç temel jeostratejik hedefe dayandırıyor:

• Birincisi, Husileri yakın mesafeden tehdit edebilecek bir askerî üs kurmak;
• İkincisi, Somali’deki Türk çıkarlarını hedef almak;
• Üçüncüsü ve en tehlikelisi ise Kızıldeniz’in girişindeki deniz trafiğini kontrol ederek Mısır’a baskı uygulamak. Bu durumun Süveyş Kanalı gelirlerini olumsuz etkileyeceğini ve Etiyopya’nın Nahda Barajı dosyasında Kahire’ye karşı siyasi koz kazanmasına hizmet edeceğini vurguluyorlar.

Türkiye’nin zamanında Somali hamlesini küçümseyenler, “Ne işimiz var Somali’de” diyenler bugün ortaya çıkan tablo karşısında “İyi ki Somali’de varız” diyorlar.

İsrail’in bu hamlesi öncesi, Türkiye’nin Etiyopya ve Somali arasındaki arabuluculuğunu da buraya not emek lazım. Etiyopya ile Somali arasında bir süredir devam eden Somaliland krizi Türkiye'nin arabuluculuğunda çözüm yoluna girmişti.

Peki, neydi kriz?

Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Somaliland ile Etiyopya arasında 1 Ocak'ta liman kullanımı ve denize erişim için imzalanan mutabakat zaptı, Somali ile Etiyopya arasında krize neden oldu.

Etiyopya, Somaliland ile imzaladığı mutabakat zaptıyla Kızıldeniz'e erişimi amaçlıyordu. Mutabakat zaptına göre Etiyopya'nın Somaliland'ın Berbera Limanı'nda bir yeri olacak, Somaliland'ın da Etiyopya Havayolları'nda hissesi bulunacaktı.

Öte yandan Somaliland ile Etiyopya arasındaki anlaşmanın tamamlanması durumunda Etiyopya, Somaliland'i "bağımsız" olarak tanıyan ilk devlet olacaktı.

Eritre'nin 1990'ların başında ayrılmasıyla limanını kaybeden Etiyopya, imparatorluk döneminde de denize erişim için çok sayıda savaş vermişti.

Etiyopya, halihazırda ülke, dış ticaretinin yüzde 90'ına yakınını komşu ülkelerdeki limanlar üzerinden yapıyor.

Etiyopya'nın ticari ve askeri olarak Somaliland kıyılarında faaliyet yürütmesine izin veren adıma Somali ise "iç işlerine müdahale" gerekçesiyle şiddetle karşı çıktı.

Somaliland krizinin üstüne Etiyopya son olarak Somali'nin Puntland Eyaleti ile farklı alanlarda ilişkilerin geliştirilmesi konusunda 4 Nisan'da anlaşma imzaladı. Anlaşma sonrası Somali hükümeti, Etiyopya'nın Mogadişu Büyükelçisi'ni sınır dışı etme ve iki konsolosluğunu da kapatma kararı aldığını duyurdu.

Kriz derinleşti. Afrika Boynuzunda yaşanan bu gerginlik yaşanırken, Ankara devreye girdi.

Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, iki ülke arasındaki anlaşmazlığın çözülmesi için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Türkiye’de bir araya geldi.

“Etiyopya-Somali Ankara Bildirisinde tarafların, görüş ayrılıkları ve........

© Independent Türkçe