Davos 2026: Dünyada canavarlar zamanı! |
Davos’ta yapılan Dünya Ekonomik Forumu, diyalogdan çok güç şovlarıyla anılacak bir zirve oldu. Büyük güçlerin açık meydan okumaları, jeopolitik restleşmeler ve teknoloji rekabeti zirvenin ana tonunu belirledi. Bu atmosferde Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin en tartışmalı hamlelerinden biri de sahneye çıktı. “Barış Kurulu” adıyla duyurulan yeni yapı, ilk bakışta Gazze’nin savaş sonrası imarı ve insani yardım koordinasyonu için tasarlanmış gibi sunuldu. Ancak Davos’ta yapılan resmi sunum ve açıklanan tüzük, bunun çok daha kapsamlı ve sorunlu bir girişim olduğunu ortaya koydu.
Barış kurulu kadar sorunlu başka bir şey de Trump’ın Davos’taki konuşmasıydı, klasik bir devlet başkanının vizyon belgesinden çok, tek merkezli bir güç gösterisi niteliğindeydi. Grönland’a yaptığı tekrar tekrar vurgular, bölgeyi askeri işgal olmaksızın yoğun baskı ve pazarlık yoluyla kontrol altına alma isteği, modern sömürgeciliğin güncellenmiş bir biçimi olarak yorumlandı. Time dergisi, Trump’ın konuşmasındaki tonun ve tarihsel göndermelerin, 1930’ların yayılmacı söylemlerini rahatsız edici biçimde hatırlattığını yazdı.
Trump’ın müttefiklerine yönelik dili de en az içerik kadar sorunluydu. NATO ülkelerinin kendisine “Daddy-Baba” dediğini iddia etmesi, uluslararası ittifakları eşitler arası ilişkiler olmaktan çıkarıp hiyerarşik bir düzene indirgediğini gösterdi. Somali kökenli göçmenlere dair zekâ imalı sözleri ise Davos salonlarında belirgin bir rahatsızlık yarattı. Bu üslup, Trump’ın popülist retoriğinin ötesinde, açık bir dışlayıcılığı ve ırkçı zihniyeti yansıtıyordu.
Merkezden yükselen uyarılar
Trump’ın Davos’taki bu tek merkezli güç gösterisi, Dünya liderleri arasında ciddi bir alarm duygusu yarattı. Ocak ayında Pekin’e giderek bir ticaret anlaşması imzalayan Kanada Başbakanı Mark Carney’nin konuşması bu huzursuzluğun en açık ifadelerinden biri oldu. Carney’nin “Eski düzen geri gelmeyecek, yasını tutmamalıyız” sözleri, ABD’ye koşulsuz güvenerek yol yürümenin artık mümkün olmadığını vurguluyordu. “Masada değilseniz menüdesiniz” ifadesi ise orta ölçekli güçlere açık bir uyarıydı.
Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın Trump’ın dünyayı ekonomik baskı ve sosyal medya üzerinden yönetme arzusunu eleştirmesi, küresel Güney’in bu yeni güç modeline mesafesini ortaya koydu.
Belçika Başbakanı Bart De Wever’in Grönland tartışmaları bağlamında Antonio Gramsci’ye atıf yapması ise Davos’un ruh hâlini özetleyen güçlü bir çerçeve sundu: “Eski olan ölürken, yeni olan henüz doğamıyorsa, canavarlar zamanı başlar.”
Trump’ın adını vermeden yapılan muhalif konuşmaların çoğu, kapitalist sistemin krizlerini, liberal uluslararası düzenin çözülüşünü ve ortaya çıkan boşluğu çarpıcı biçimde tarif ediyordu.
ABD siyasetinin merkezinden de Trump’ın çizgisine açık itirazlar yükseliyor. Kaliforniya Valisi ve Demokrat Parti’nin yeni dönem başkan adaylarından biri olarak görülen Gavin Newsom, Trump’ın izlediği dış politika çizgisine sert sözlerle yüklendi. Newsom, Davos’ta Avrupa başkentlerine seslenerek, Trump’ın müttefiklerini “oyuna getirdiğini” ve ABD adına konuşuyormuş gibi davranarak onları kendi güç siyasetinin bir parçası yaptığını söyledi. “Bu adam Amerika değildir” vurgusu yapan Newsom, Trump’ın kişisel ajandasının ne ABD halkını ne de transatlantik ittifakı temsil ettiğini dile getirdi. Bu çıkış, Trump’ın dışarıda yarattığı tek adam görüntüsünün, içeride de artık ciddi bir muhalefetle karşılaştığını gösteriyor.
Dünyanın beşten bire indirgenmesi
Trump’ın konuşmasının yanı sıra kurmaya çalıştığı Barış Kurulu da Davos’ta büyük tepkilere yol açtı. Barış Kurulu, klasik anlamda bir barış inşa mekanizmasından ziyade, küresel diplomasiyi kişisel liderlik, ekonomik güç ve davet usulü üzerinden yeniden kurgulamayı amaçlayan bir yapı olarak belirdi. BM Güvenlik Konseyi tarafından Gazze için kurulması onaylanan Kurul, BM yerine geçmeyi hedefleyen bir sunum ile tanıtıldı. The Guardian bunu “Kurul Gazze’ye bir gelecek vaat ediyordu, ancak ABD başkanı bunu BM’ye, uluslararası hukuka ve çok taraflılığa saldırmak için kullanıyor” başlığı ile verdi. Reuters, bazı ülkelerin bu yapıyı Birleşmiş Milletler’e rakip,........