1 Mayıs, toplumların hafızasında yaşayan bir gün. Edebiyatta ve kitaplarda da yansımaları var. Bazen bir romanda yürüyüşleri anlatan sayfalarda, bazen de kahramanların hikâyesinin arka planında karşımıza çıkıyor. 1 Mayıs’ın doğuşunu, yasaklanmasını ve bu tarih etrafında yaşanan katliamları anlatan araştırma kitapları da kütüphanelerde bizi bekliyor.

Türkçe romanlarda 1 Mayıs

Türkçe edebiyatta 1 Mayıs denince en güçlü örneklerden biri Aysel Özakın’ın Alnında Mavi Kuşlar romanıdır. 1 Mayıs 1977 Taksim katliamının hemen ardından yazılan roman hem bir dönemi hem de bir travmayı anlatır.

Alnında Mavi Kuşlar’da Taksim, sadece bir meydan değildir. Umudun toplandığı, sonra silah sesleriyle dağıldığı bir yerdir. Romanın kişileri, o günün kalabalığı içinde hem kendi hayatlarıyla hem de dönemin politik havasıyla yüzleşir. Aysel Özakın’ın romanında kadınların kendi hayatlarıyla hesaplaşması ve 1970’lerin sert politik iklimi aynı sahnede birleşir.

“Armağan da yokuştan inerken bir başarı duygusu taşıyordu. Kendini bir karara yaklaşmış duyuyordu. Siyasal etkinliklere katılmanın yollarını arayacaktı.

Bir patlama sesi geldi kulağına. Bu ses ilk anda ona mitingin bir parçasıymış gibi göründü. Yokuşun sonunda, üç yol ağzındaydı. Patlamalar birbirini izledi. Armağan birden döndü, yukarıya doğru çevirdi yüzünü. Üç ayrı koldan, basamaklardan, sokaklardan işçilerin, öğrencilerin ve yürüyüşe katılan kadınların, erkeklerin koşarak indiklerini gördü. İnsan seli gitgide daha hızlı akmaya başladı. Armağan onların arasında buldu kendini…”

Kemal Anadol’un Son Durak romanı da 1 Mayıs 1977’ye odaklanır. Roman, Taksim’de yaşananları tarihsel ve siyasal arka planıyla ele alır. Burada 1 Mayıs, yalnızca bir miting değildir. Karanlık ilişkilerin, devlet içindeki hesapların ve Türkiye’nin 1970’lerde sürüklendiği şiddet ortamının düğüm noktasıdır.

Daha yakın dönemden bir örnek olarak Fatih Öcal’ın Mayıs romanı anılabilir. Roman, 1 Mayıs 2008 günüyle açılır. Bu kez 2000’li yılların polis ablukaları, yasaklı meydanları ve sert sokak çatışmaları........

© İlke TV