Door David Latona, Michel Rose en Renee Maltezou

MADRID, 17 feb (Reuters) - Europese landen voeren de druk op sociale-mediaplatforms op, als reactie op publieke verontwaardiging over kindveiligheid, maar riskeren daarbij een tegenreactie uit de Verenigde Staten, de thuisbasis van onder meer Facebook en X van Elon Musk.

Spanje gelastte dinsdag aanklagers om Facebook-eigenaar Meta, X en TikTok te onderzoeken wegens het vermeend verspreiden van door AI gegenereerde seksuele afbeeldingen van kinderen, na een soortgelijke stap in het Verenigd Koninkrijk.

Ierland opende ook een formeel onderzoek naar X’ AI-chatbot Grok vanwege de verwerking van persoonsgegevens en het produceren van schadelijke, geseksualiseerde beelden.

Een groeiende lijst Europese landen — Frankrijk, Spanje, Griekenland, Denemarken, Slovenië en Tsjechië — heeft de afgelopen weken stappen gezet om Australië te volgen met een voorgesteld socialemediaverbod voor adolescenten, te midden van toenemende zorgen over verslaving, online misbruik en dalende schoolprestaties.

Duitsland en het Verenigd Koninkrijk overwegen soortgelijke stappen.

De nationale acties weerspiegelen politieke urgentie maar ook frustratie over de Europese Unie. Politici, adviseurs en analisten zeggen dat regeringen alleen handelen omdat ze betwijfelen of Brussel snel of krachtig genoeg zal optreden — ook al worden individuele lidstaten geconfronteerd met dezelfde juridische, diplomatieke en handhavingshobbels als de EU.

GEOPOLITIEKE SPANNINGEN

Onder de Digital Services Act (DSA) van de EU, die in 2024 van kracht werd, riskeren grote platforms boetes tot 6% van de wereldwijde jaaromzet als zij er niet in slagen illegale of schadelijke content in te dammen.

Maar het handhaven van sancties is politiek beladen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft herhaaldelijk gedreigd met tarieven en sancties als EU-landen nieuwe techbelastingen opleggen of de DSA zodanig handhaven dat het Amerikaanse bedrijven raakt.

De Europese Commissie wijst suggesties van de hand dat zij mild zou zijn voor Amerikaanse Big Tech, en wees er dinsdag in een online verklaring op dat zij meerdere onderzoeken is gestart, onder meer naar X en de inzet van Grok.

"Met maatregelen zoals de DSA geeft de EU vorm aan Europa’s digitale toekomst. Zij ondersteunt, financiert en reguleert nieuwe technologieën met als doel de democratie te versterken," aldus de verklaring.

De retoriek liep soms hoog op.

De Franse president Emmanuel Macron noemde de Amerikaanse weerstand tegen Europese regulering vorig jaar een „geopolitieke strijd”.

De regering-Trump waarschuwde in december dat Europa te maken kreeg met „beschavingsuitwissing” en riep de VS op „verzet tegen Europa’s huidige koers” te stimuleren.

De Spaanse minister van Consumentenrechten Pablo Bustinduy zei dinsdag in de krant Le Grand Continent dat het optreden van zijn land erop gericht was „los te komen van digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten”, en voegde eraan toe dat sommige platforms werden gebruikt om „Europese democratieën van binnenuit te destabiliseren”.

Een wijziging van de DSA-richtsnoeren op 14 juli, die nationale leeftijdsbeperkingswetten toestaat, zette Denemarken ertoe aan zelfstandig te handelen, aldus het digitaliseringsministerie tegen Reuters.

Spanje overwoog al maandenlang actie, maar de definitieve aanleiding voor het voorstellen van een verbod voor jongeren onder de 16 — en een wet die socialemediaceo’s aansprakelijk stelt voor haatzaaien — was het genereren door Grok van niet-consensuele seksuele beelden van minderjarigen, zei minister van Jeugd en Kinderen Sira Rego.

Voor Macron, die sociale media de schuld gaf van het aanwakkeren van geweld onder jongeren, was het keerpunt de dodelijke steekpartij op een schoolmedewerker door een 14-jarige leerling in juni. Hij zei te zullen pleiten voor een EU-breed verbod op gebruik door adolescenten of, indien nodig, eenzijdig op te treden in Frankrijk.

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis zei dat het lezen van Jonathan Haidts „The Anxious Generation” — dat betoogt dat smartphones en sociale media de hersenen van kinderen „herbedraden” — „een eyeopener” was.

„We voeren het grootste ongecontroleerde experiment ooit uit met de hersenen van onze kinderen,” zei hij.

© IEX News