ŞİDDET DE ÖĞRENİLİR, SEVGİ DE |
Bir bebek dünyaya geldiğinde hayatın ilk dersine başlamıştır. Önce ışığı fark eder, sonra sesleri… Annesinin sesini diğerlerinden ayırmayı, dokunulmayı ve güvende olmayı öğrenir. Zamanla kendi bedenini, çevresini ve insanları keşfetmeye başlar. Henüz konuşamıyordur ama öğreniyordur. Çünkü insan, doğduğu andan itibaren öğrenen bir varlıktır. Konuşmayı, yürümeyi, okumayı ve yazmayı öğreniriz. Fakat hayat bize yalnızca akademik bilgiler öğretmez. Sevmeyi, paylaşmayı, beklemeyi, sınır koymayı, kaybetmeyi ve öfkemizle baş etmeyi de öğreniriz. Peki şiddet? Şiddet de öğrenilebilir mi? Bugün okullarda karşılaştığımız öğrenci şiddetine yalnızca bir disiplin problemi olarak bakarsak, daha büyük bir meselenin yalnızca görünen kısmını konuşmuş oluruz. Elbette şiddet kabul edilemez. Zarar gören çocuğun güvenliği her şeyden önce gelir. Sınırlar net olmalı, yapılan davranışın sorumluluğu alınmalıdır. Ancak bir eğitimci olarak şu soruyu da sormamız gerekir: Bir çocuk şiddete başvurduğunda, ona sorun çözmenin başka yollarını yeterince öğretebildik mi? Çocuklar yalnızca söylediklerimizi dinleyerek değil, bizi izleyerek büyür. Evde gördükleri ilişkileri, okulda karşılaştıkları tutumları, arkadaşlarının davranışlarını ve ekranlarda gördükleri iletişim biçimlerini kaydederler. Bir sorun çıktığında insanlar konuşuyor mu, yoksa bağırıyor mu? Bir hata yapıldığında kişi uyarılıyor mu, yoksa aşağılanıyor mu? Güçlü olan kendisini haklı mı sanıyor? Çocuk bütün bunları sessizce öğreniyor. Bu nedenle “Saygılı ol”, “Öfkelendiğinde kendini kontrol et” ya da “Karşındakini dinle” demek tek başına yeterli değil. Çocuğa saygıyı yaşatmak, öfkemizi nasıl yönettiğimizi göstermek ve onu gerçekten dinlemek gerekir. Çünkü çocuklar söylediklerimizden çok, yaptıklarımızı öğrenir. Sevgi de böyle öğrenilir. Sevgi yalnızca sarılmak ya da güzel söz söylemek değildir. Sınır koyabilmek, “hayır” cevabına saygı göstermek, hata yaptığında çocuğu değersizleştirmeden yol göstermek, özür dilemeyi ve özrü kabul etmeyi bilmektir. Kısacası sevgi, bir ilişki kurma biçimidir. Şiddetin karşısına yalnızca ceza koyarsak davranışı durdurmaya çalışırız. Oysa çocuğa öfkesini nasıl ifade edeceğini, çatışmayı nasıl çözeceğini, reddedilmeyle nasıl baş edeceğini ve yardım istemenin güçsüzlük olmadığını öğretirsek, şiddetin yerine başka bir davranış koyabiliriz. Eğitim tam da........