Hayali Bir Diyalog Üzerine: Homeros ve İbnü’l-Fârız |
“Şarap içmeden şair olunmaz” sözüyle anılan Homeros ile “Biz sarhoş olduğumuzda daha üzüm yaratılmamıştı” cevabıyla tasavvuf tarihinin zirve isimlerinden İbnü’l-Fârız arasında kurulan bir hayalî diyalog vardır. Bu aslında iki ayrı medeniyetin şiir ve hakikat anlayışını karşı karşıya getirir. Bir tarafta insanın dış dünyadan aldığı coşkuyla beslenen estetik sarhoşluğu; diğer tarafta ilahî hakikatin içinde eriyen metafizik vecd hâli vardır. Bu kısa karşılaşma, şiirin yalnızca dil değil, varlık anlayışı olduğunu gösteren güçlü bir düşünce kapısı aralar.
Antik Yunan düşüncesinde şarap, yalnızca bir içki değildir. Dionysos kültü etrafında şekillenen şarap imgesi; taşkınlık, ilham, trajedi ve yaratıcı coşkunun sembolüdür. Şair, aklın sınırlarını aşarak başka bir bilinç hâline geçer. Bu yüzden Homeros’a atfedilen “şarap içmeden şair olunmaz” sözü, şiirin sıradan bilinçle kurulamayacağı fikrini taşır. Buradaki sarhoşluk fizikîdir ama aynı zamanda estetiktir de. İnsanın dünyayı daha yoğun hissetme arzusudur. Şarap, duyuları keskinleştirirken aynı zamanda gerçekliği de bulanıklaştırır. Böylece şiir, hakikatin değil, hissin büyüsüyle kurulur. Fakat........