Hukukta Esas Olan İzahtır, İzahtan Vareste Olmak Değil |
Hukukun en temel vasıflarından biri anlaşılabilir olmasıdır. Çünkü hukuk; yalnızca belirli çevrelerin çözebileceği kapalı bir sistem değil, toplumu bütünüyle bağlayan ve herkes adına hüküm kuran normlar bütünüdür. Bu sebeple hukukta esas olan, her şeyin izah edilir ya da en azından izah edilebilir olmasıdır.
Zira izah edilmeyen bir hüküm, gerekçesi ortaya konulmayan bir karar yahut açıklanmayan bir değerlendirme; hukuk güvenliğini zedeler ve adalete duyulan güveni aşındırır.
Tam da bu noktada hukuk dilinde sıkça kullanılan fakat çoğu zaman yanlış yorumlanan bir kavram karşımıza çıkar: “İzahtan vareste.”
“Vareste” kelimesi; muaf tutulmuş, bağımsız bırakılmış, uzak tutulmuş anlamlarına gelir. Dolayısıyla “izahtan vareste” ifadesi, açıklama yapma ihtiyacı bulunmayan veya ayrıca izah gerektirmeyen hususlar için kullanılmaktadır.
Ancak burada özellikle vurgulanması gereken husus şudur: Hukukta izahtan vareste olmak kural değil, istisnadır.
Gerçekten de herkes tarafından bilinen veya bilinmesi gereken bazı hususlar ayrıca uzun açıklamalara ihtiyaç duymayabilir. Açık kanun hükümleri, tartışmasız içtihatlar ya da hayatın olağan akışı içerisinde herkesçe kabul edilen bazı vakıalar belirli ölçüde izahtan vareste tutulabilir.
Bunun dışında kalan her hüküm, her karar ve her hukuki değerlendirme ise esasen izaha muhtaçtır. Çünkü hukukta “neden” sorusunun cevapsız bırakılması düşünülemez.
Özellikle yargı........