Hapis Cezasının İnfazında İyi Hal |
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesinin 16. fıkrasında sayılan suçlardan dolayı verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları hariç, bir suçtan hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin ceza infaz kurumunda bulundukları süreçte “Hükümlerin değerlendirmesi ve iyi halin belirlenmesi” başlıklı İnfaz Kanunu m.89 hükümleri dikkate alınarak, her ceza infaz kurumunun idare ve gözlem kurulları tarafından en geç altı ayda bir değerlendirmenin yapılıp, hükümlünün ceza infaz kurumunda iyi halli olup olmadığının raporlanması gerekmektedir.
Hapis cezası infazından dolayı ceza infaz kurumuna koyulan hükümlünün uslanıp uslanmadığı, kurumda geçirdiği sürede iyi halli olup olmadığına, yani kurumun bağlı olduğu disiplin kurallarına uyup uymadığına bağlıdır. Hükümlü; iyi halli olup olmadığının değerlendirilip tespit edilmesi amacıyla kanun koyucu tarafından öngörülen süreleri, yine kanun koyucunun gösterdiği disiplin kurallarına uyarak ve “iyi halli” geçirdiğinde, kapalıdan açık kuruma, doğrudan veya açık kurumdan denetimli serbestliğe ve/veya koşullu salıverilmeye hak kazanır ve hapis cezasının kalan kısmını dışarıda çekebilir.
Hükümlünün ceza infaz kurumunda geçirdiği sürede disiplin kuralları yönünden iyi halinin olup olmadığı ve belirli bir süre ceza infaz kurumunda kaldıktan sonra denetimli serbestlik veya koşullu salıverilme hükümleri uygulanarak, hapis cezasının geri kalanını dışarıda çekip çekemeyeceğine, Ceza İnfaz Kanunu m.105/A ve buna bağlı geçici maddeler ile suç türlerine göre m.107 ve m.108’de öngörülen koşullu salıverilme süreleri dikkate alınmak suretiyle infaz hakimliği tarafından karar verilir.
Cezanın üç fonksiyonu vardır; bunlardan ikisi caydırıcılık ve ödeticilik iken, bir diğeri ve en önemlisi de uslandırıcılığıdır ki, Modern Ceza Hukukundan beklenen de hükümlünün tasfiye edilmeden ve sürekli ceza infaz kurumunda tutulmadan, ceza infaz kurumunda kaldığı sürede yasal düzenleme ve yönetmelik hükümleri ile belirlenen disiplin kurallarına uygun davranması karşılığında, kanun koyucu tarafından tespit edilen sürede hapis cezasının hükümlünün topluma salıverilmesi suretiyle çektirilmesini öngörür.
Bu nedenle; gerek yasal düzenlemede ve gerekse yönetmelik hükümlerinde denetimli serbestlik, koşullu salıverilme süreleri ile hükümlünün ceza infaz kurumunda uyması gereken disiplin kurallarının çok iyi belirlenmesi gerekir. Bu şekilde, hem cezasızlık algısına sebebiyet verilmemeli ve hem de hükümlünün ceza infaz kurumunda işkenceye ve kötü muameleye tabi tutulmadan topluma kazandırılmasının yolu açılmalıdır. Hükümlünün ceza infaz kurumunda iyi halli olup olmadığının denetimi çok iyi ve dikkatlice yapılmalı, raporlanıp tutanak altına alınmalı ve........