Son zamanlarda ülkemizde ve dünyada futbola olan ilginin artmasının da etkisiyle kamuoyunda şike ve bahis konusuyla ilgili tartışmalar devam etmektedir. Konunun mevcut mevzuatımızdaki yeri ve uygulaması hakkında mümkün olduğunca hukuki terimlere fazla girilmeden bilgilendirilmesi amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Futbol özelinde açıklamalar yapılmış ise de ceza hukuku boyutu itibariyle hukuki durum diğer spor dalları için de geçerlidir.

1. Hukuki durum olarak özetle ne söylenebilir?

*Şike ve teşvik primi ile yasadışı bahis hem ceza hem de disiplin mevzuatımızda yer almaktadır.

*TFF talimatı hükümlerine tabi futbolcu, hakem, gözlemci, kulüp yöneticileri gibi kişilerin, yasa dışı olup olmadığına bakılmaksızın bahis oynamaları hem ülkemiz hem de uluslararası futbol kurallarında futbol disiplini yönünden yasaklanmış ve yaptırıma bağlanmıştır.

*Yasa dışı bahis, bu amaçla para nakli ve reklam vermek-teşvik etmek suç sayılmıştır.

*Normal kişilerin yasal bahis oynamaları ne adli ne de idari bir ihlal değildir. Oynanan bahis yasa dışı ise suç değil idari para cezası vardır.

*Hem adli hem de idari yönlerden tüm paydaşları zorlu bir hukuki süreç bekleyebilir.

*Bu eylemler nedeniyle herhangi bir kişi fail (suç işleyen) olabilir. Kişiler hapis ve/veya adli para cezası ile karşılaşabilirler. Futbol Disiplin Talimatı kapsamındaki kişiler ise ayrıca disiplin cezası da alabilirler.

*Bu suçlarda teknik takip, telefon dinleme, kayda alma, sinyal bilgilerini değerlendirme ile bunlara dair internet içeriğinin çıkarılması ve/veya erişiminin engellenmesi mümkündür.

*Bu eylemler nedeniyle kulüp başkanlığı veya organlardaki başkanlık ya da üyelik, adli veya idari disiplin cezasına dair mahkumiyetin kesinleştiği tarihte başka bir işleme gerek kalmadan sona erer.

*Şike veya teşvik primi suçuna karışan eğer kulüp yöneticisi ise sürekli hak mahrumiyeti cezasının yanında ayrıca ilgili kulübün bir alt lige düşürülmesi, en az 12 puan indirme cezası verilebilir. Bahis ile ilgili olarak yasağa uyulmaması halinde kulübün bulunduğu lig ile ihlal sayısına göre para cezasıyla birlikte puan tenzil (silme) cezası verilir.

2. Konu mevzuatın neresinde düzenlenmiştir?

*Şike ve teşvik primi suçu, ceza hukukumuza 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren, 04.07.2019 tarihinde değişen 6222 Sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un; şike ve teşvik primine ilişkin 11, suçun ağırlaştırıcı unsuru ve hak yoksunluğuna dair 17/A, yargılama ve usul hükümleri hakkındaki 23/2. maddelerinde yer almıştır.

*Yasadışı bahis suçu, 09.05.1959 tarihinde yürürlüğe giren, 12.07.2013 tarihinde değişen 7258 sayılı "Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlemesi Hakkında Kanun’un 5. maddesinde düzenlenmiştir.

*Spor kulübü organlarındaki görevi sona erdiren haller, 26 Nisan 2022 tarihinde yürürlüğe giren 7404 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenmiştir.

*Şike ve teşvik primi ile yasadışı bahisin disiplin yönünden değerlendirilmesi ise 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonun Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Türkiye Futbol Federasyonunun görevlerine dair 3, teşkilata ilişkin 4, cezalar hakkındaki 15. maddeleri ve organlar, statü ve talimatlar ile ilgili geçici 1. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Futbol Disiplin Talimatı’nın müsabaka sonucunu etkilemeye ilişkin 56 ve bahis hakkındaki 57. maddelerinde düzenlemeye yer verilmiştir. Kanunun 3. maddesinde TFF’nin görevleri arasında şike, teşvik primi ile mücadele etmek de gösterilmiştir.

3. Bu suçlar nasıl oluşur? (Unsurları kısaca nelerdir?)

*Şike veya teşvik primi suçunun oluşabilmesi için; öncelikle bu kanunda tanımı yapılan bir spor müsabakasının varlığı ve ilgililerin bu spor müsabakasının sonucunu etkilemeyi amaçlamaları gerekir. Spor müsabakasının sonucunun etkilenmesi için bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin edilmesi gerekir. Kazanç veya sair menfaat temini hususunda anlaşmaya varılmış olması veya en azından kazanç veya sair menfaat vaat veya teklifinde bulunulması gerekir. Kazanç veya menfaatin maddi (parasal bir değer) olması şart değildir. Bu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Suç, taksirle işlemeye uygun olmayıp ancak kasten işlenebilir. Teşvik primi, yasa maddesinde şikenin hafif bir hali olarak görülmüştür. Bir müsabakada bir takımın başarılı olmasını sağlamak amacıyla teşvik primi verilmesi veya vaat edilmesi suretiyle işlenebileceği belirtilmiştir. Bu durumda şikeden verilecek ceza yarı oranında indirilir.

*Şu hallerde şike veya teşvik primi suçu oluşmaz: Milli takımlara veya milli sporculara başarılı olmalarını sağlamak amacıyla prim verilmesi-vaat edilmesi ile yine spor kulüpleri tarafından kendi takım oyuncularına veya teknik heyetine müsabakada başarılı olabilmelerini sağlamak amacıyla sahibi oldukları kaynaktan ekonomik bir değeri çeşitli isimler altında menfaat sağlaması veya vaatte bulunması bu suçu oluşturmaz.

*Yasa dışı bahis suçunun oluşabilmesi için; öncelikle herhangi bir spor müsabakası olmalıdır. Bu müsabakaya dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunu olmalıdır. Hareket, Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmamalıdır. Yani yasal yetkili Spor Toto Teşkilat Başkanlığı izni dışında bir eylem olmalıdır. Buna göre; yurt içi, yani Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yasa dışı bahis veya şans oyununda, oynatmak ya da oynanmasına yer veya imkân sağlamak gerekir. Yurt dışı, yani Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışındaki yasa dışı bahis veya şans oyununda, internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlamak gerekir. Gerek yurt içi gerekse de yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunuyla bağlantılı olarak para nakline aracılık etmek suç sayılmıştır. Gerek yurt içi gerekse de yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunlarının oynanmasın kolaylaştırmak, yol göstermek, tanıtmak, sempati göstermek gibi amaçlar için reklam vermek ve sair surette teşvik etmek, suç sayılmıştır.

4. Bu suçları kimler işleyebilir?

*Her iki suç yönünden de herhangi bir kişi fail (şüpheli veya sanık) olabilir. Şike veya teşvik primi suçunda ise maddede sayılan sıfattaki kişilerin suçu işlemeleri halinde suçun nitelikli (fazla ceza verilmesi) gerçekleşir. Kamu görevlisi, federasyon veya spor kulüpleri ile spor alanında faaliyet gösteren tüzel kişilerin, genel kurul ve yönetim kurulu başkan veya üyeleri, teknik veya idari yöneticiler ile kulüplerin ve sporcuların menajerleri veya temsilciliğini yapanlar, suç örgütü mensupları, bahis oyunlarının sonuçlarını etkileyenler için ağırlatıcı neden vardır.

5. Suçların cezası

*Şike yapmak, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasını gerektirir. Teşvik primi suçunun işlenmesi halinde, şike hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu suç yukarıda yazılı kişiler tarafından işlenirse nitelikli hal gerçekleşir. Nitelikli bu hallerde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu suç, zincirleme olarak yani bir suç işleme kararının icrası kapsamında ve değişik zamanlarda birden fazla işlenirse, bunlardan en ağır cezayı gerektiren fiilden dolayı verilecek ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılarak tek cezaya hükmolunur. Ayrıca şike suçunda mahkumiyetin sonucu olarak maddede belirtilen güvenlik tedbirleri olarak belli görevleri yapmanın yasaklanmasına ve en az bir yıl süreyle seyirden yasaklanmaya da hükmedilir. Kararın infazından sonra yasak süresince ilgililer spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak görev yapamaz. Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma kapsamında, ceza infazından sonra başlanmak üzere ceza süresi kadar ve toplamda en çok beş yıl süreyle spor kulüplerinin, federasyonların, bünyesinde sportif faaliyetler icra edilen tüzel kişilerin yönetim ve denetim organlarında görev yapmaktan yasaklanır.

*Şike veya teşvik primi suçunda genel yasal koşulları oluşsa bile, özel düzenleme nedeniyle, CMK'nın 231. maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez; verilen hapis cezası TCK'nın 50. maddesindeki seçenek yaptırımlara çevrilemez ve 51. maddesindeki hapis cezasının ertelenmesine karar verilemez.

*Şike veya teşvik primi suçunda müsabaka yapılmadan önce suçun ortaya çıkmasını sağlayan kişiye ceza verilmez. Burada şikenin fiili duruma, başka bir deyişle, sahaya yansımasına engel olmak istenerek özel bir etkin pişmanlık hükmüne yer........

© Hukuki Haber