Türkiye’nin ve özellikle İstanbul’un en acı gerçeği olan deprem, kapımızı çalmak için bizlerin siyasi hesaplarının bitmesini beklemeyecek. Kentsel dönüşüm süreci çoğu zaman maliklerin rızası ve müteahhitlerle yapılan anlaşmalar üzerinden tartışılsa da, madalyonun görünmeyen ve ihmal edilen bir yüzü daha var: İdarenin resen (kendiliğinden) hareket etme yükümlülüğü.

Uygulamada, özellikle İstanbul’un pek çok ilçe belediyesinde, "oy kaygısı", "seçmenle karşı karşıya gelmeme" veya "sosyal tepki çekmeme" gibi hukuki hiçbir dayanağı olmayan gerekçelerle, açıkça riskli olduğu bilinen binalar hakkında işlem yapılmadığına şahitlik ediyoruz. Oysa hukuk, idareye bu konuda bir "tercih" değil, bir "ödev" yüklemiştir.

Bu makalemizde, 6306 ve 5216 sayılı kanunlar ışığında, idarenin riskli yapıları tespit ve tahliye etme sorumluluğunu ve bu görevlerin ihmali halinde doğacak ağır hukuki sonuçları irdeleyeceğiz.

1. 6306 SAYILI KANUN MD. 3: İDAREYE VERİLEN "EMREDİCİ" GÖREV

Kentsel dönüşümü açıklayan 6306 Sayılı Kanun’un 3. maddesi, riskli yapıların tespitine ilişkin usulü belirlerken çok net bir çerçeve çizer. Kanun, riskli yapı tespitinin öncelikle maliklerce yapılmasını öngörse de, aynı maddenin ikinci fıkrası idareye kaçamayacağı bir sorumluluk yükler:

"Riskli yapıların tespiti; ... Bakanlıkça (Kentsel Dönüşüm Başkanlığı) yapılabileceği gibi, süre verilerek maliklerden veya kanunî temsilcilerinden de istenebilir. ... Tespitlerin verilen süre içinde yapılmaması hâlinde, tespitler Bakanlıkça veya İdarece (Belediyelerce) resen yapılır veya yaptırılır."

Buradaki "yapılır" ibaresi, idarenin keyfiyetine bırakılmış bir opsiyon değil, kamu düzenini ilgilendiren emrici bir hükümdür. Vatandaş şikayet etse de etmese de, idare (belediye), sorumluluk alanındaki yapı stokunun can güvenliği açısından tehlike arz ettiğini biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa, harekete geçmek zorundadır.

2. 5216 SAYILI KANUN VE YEREL YÖNETİMLERİN TAHLİYE ÖDEVİ

Sorumluluk sadece 6306........

© Hukuki Haber