Ön Ödeme Kapsamına Alınan Suçların HAGB Kurumu Üzerindeki Etkisi ve Lehe Kanun İlkesi Çerçevesinde Sanığın İkinci Suçunda HAGB Uygulanması Gerektiği |
I. GİRİŞ
Ceza hukukunda lehe kanun ilkesi, fail lehine sonuç doğuran kanuni düzenlemelerin geçmişe etkili şekilde uygulanmasını zorunlu kılan temel anayasal ilkelerden biridir. Bu ilke, yalnızca cezanın miktarına değil, ceza muhakemesi kurumlarının uygulanabilirliğine de doğrudan etki eder.
Son dönemde hakaret suçunun (TCK 125/2,125/3-b,-c ,125/4 ) genel olarak ön ödeme kapsamına alınması, ön ödeme kasamındaki suçların artırılması, özellikle daha önce bu suçtan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilmiş sanıklar bakımından önemli hukuki tartışmaları beraberinde getirmiştir. 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilmesinin ardından 14.11.2024 tarihli, 32722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu çalışma, ilk işlediği suçu olduğu, ve bundan dolayı hakkında HAGB hükmü verilen; ardından ikinci kez suç işlediği için HAGB şartlarını kaybeden sanıklar yönünden, ön ödeme düzenlemesinin lehe etkisinin ikinci dosyaya sirayet edip etmeyeceğini irdelemektedir. Örneğin, sanığın hakaret suçunu işlediği tarihte yürürlükte olmayan bu lehe düzenleme sebebiyle, sanık hakkında açılan 2.ceza davasında mahkumiyet kararı verilip, HAGB kararını veren mahkemeye ihbarda bulunması üzerine açılan yeni davada ön ödeme hükümlerinin uygulanması sebebiyle düşme kararı verilecektir. Dolayısıyla ortadan kalkan önceki tarihli HAGB hükmü sebebiyle sanık hakkında açılan ikinci ceza davasında HAGB uygulanamamaktadır. Kanun önünde eşitlik ve adil yargılanma hakkı bağlamında, her vatandaşın ceza yargılamalarında -kanuni şartlarının oluşması şartıyla- HAGB kurumundan bir kez faydalanma hakkı vardır. Nitekim her adli sicil kaydı, bir sonraki cezanın tayininde hakimin dikkate aldığı bir unsurdur.
II. HAKARET SUÇU VE ÖN ÖDEME KURUMU
Ön ödeme, Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinde düzenlenen ve belirli suçlar bakımından kamu davasının açılmasını veya devamını engelleyen, ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran bir kurumdur. Ön ödeme kapsamına alınan suçlar yönünden, sanığın belirlenen bedeli ödemesi halinde:
- Kamu davası açılmaz,
- Açılmışsa düşer,
- Mahkûmiyet hükmü........