Kamu Ortaklık Payı (KOP) ve Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) Nedir? |
Kamu Ortaklık Payı (KOP) ve Düzenleme Ortaklık Payı (DOP), Türk imar uygulamalarında kamu yararı için arsa ve arazilerden yapılan pay alımlarını düzenleyen kavramlardır. İmar hududu içinde bulunan düzenlenmeye tabi arsa ve arazilerde, düzenleme dolayısıyla oluşan değer artışları karşılığında arsanın düzenlemeden önceki yüzölçümünün E’e kadar idareye bırakılan kısmına düzenleme ortaklık payı denir.
DOP kesintisinin yapılabilmesi için arsa ve arazilerin genel hizmet alanları için imar edilmiş olması gerekir. Bu kapsamda DOP; Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilk ve ortaöğretim okulları, park, yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, İbadet yeri, karakol gibi alanlar için uygulanır. Yargı kararlarına göre pazar yeri, toplu taşıma alanları ve semt spor alanları da genel hizmet alanı sayılabilir; bu durumda DOP’a tabi olabilir. DOP yalnızca bir kere kesilir ve tüm parsellerin yüzölçümleriyle orantılı olarak paylaştırılır.
Kamu Ortaklık Payı (KOP), DOP kapsamı dışında kalan ve resmi kurum ve kuruluşlara ayrılan alanlar için uygulanır. Bu alanlara örnek olarak; Hastane, kreş, Belediye hizmet alanları veya Diğer resmi tesis sahaları gösterilebilir. KOP, İmar Kanunu’nun 18. maddesinin Uygulama Yönetmeliği’nin 12. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, bu alanların parselleri, düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında pay verilmek suretiyle hisselendirilir. Bu düzenlemeyle; yol, meydan gibi genel hizmet alanları DOP ile hastane, kreş gibi kamu tesis alanları KOP ile sağlanmış olur.
Kamu Ortaklık Payı (KOP) Nedir?
Kamu Ortaklık Payı (KOP), Türk imar mevzuatında önemli bir yere sahip, ancak Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) kadar yaygın bilinmeyen bir kavramdır. Şehir planlaması ve imar uygulamalarında kamu hizmetlerinin etkin ve adil bir şekilde karşılanması amacıyla kullanılan KOP, özellikle büyük ölçekli projelerde ve kentsel dönüşüm çalışmalarında kritik bir rol oynar. Bu makalede, Kamu Ortaklık Payı’nın (KOP) ne olduğunu, DOP’tan farkını, amaçlarını, yasal dayanaklarını, kullanım alanlarını, hesaplama yöntemlerini ve imar uygulamalarındaki önemini detaylı bir şekilde ele alacağız.
Kamu Ortaklık Payı (KOP) Tanımı
Kamu Ortaklık Payı (KOP), imar planları ve uygulamaları kapsamında, şehir ve bölge planlama ilkelerine uygun olarak, toplumun ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılan ve kamuya ait olması gereken alanları ifade eder. KOP, belediyelerin veya diğer kamu kuruluşlarının mülkiyetine geçirilmesi gereken ve imar planlarında kamu hizmet alanı olarak belirlenen alanlardır.
Daha basit bir ifadeyle, bir bölgede imar planı yapılırken veya mevcut planlar revize edilirken, o bölgenin gelecekteki nüfusu ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, okul, hastane, kültür merkezi, spor tesisi, idari binalar gibi kamu hizmet alanları için yer ayrılır. İşte bu ayrılan yerlere Kamu Ortaklık Payı (KOP) denir.
Önemli Not: KOP, DOP (Düzenleme Ortaklık Payı) ile karıştırılmamalıdır. DOP, imar uygulaması gören parsellerden kesilen ve daha çok yol, park, yeşil alan gibi altyapı hizmetlerini finanse etmek için kullanılan arazi payıdır. KOP ise, imar planlarında doğrudan kamu hizmet binaları ve tesisleri için ayrılan alanlardır.
Kamu Ortaklık Payı’nın (KOP) Amacı ve Önemi
- Planlı ve Fonksiyonel Şehirler Oluşturmak: Şehirlerin planlı bir şekilde büyümesini ve gelişmesini sağlamak, kamu hizmetlerinin ihtiyaç duyulan yerlerde ve yeterli büyüklükte olmasını temin etmek.
- Kamu Hizmetlerini Etkinleştirmek: Eğitim, sağlık, kültür, spor, sosyal hizmetler gibi temel kamu hizmetlerinin, nüfusun yoğunlaştığı ve ihtiyaç duyulan bölgelerde kolayca ulaşılabilir olmasını sağlamak.
- Yaşam Kalitesini Artırmak: Şehirlerde yaşayan insanların yaşam kalitesini yükseltmek, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri alanlar oluşturmak.
- Sürdürülebilir Şehirleşmeyi Desteklemek: Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurarak, şehirlerin uzun vadeli ve sürdürülebilir bir şekilde gelişmesine katkıda bulunmak.
- Kamu Yararını Gözetmek: İmar planlaması ve uygulamalarında kamu yararını ön planda tutmak, bireysel mülkiyet hakları ile toplumun ortak ihtiyaçları arasında denge kurmak.
- KOP, modern ve yaşanabilir şehirlerin temelini oluşturur. Kamu hizmet alanlarının yeterli ve planlı bir şekilde ayrılmaması durumunda, şehirlerde kaos ve düzensizlik ortaya çıkar, yaşam kalitesi düşer ve kamu hizmetlerinin sunulması zorlaşır.
Kamu Ortaklık Payı’nın (KOP) Yasal Dayanağı
KOP uygulamalarının yasal dayanağı, temel olarak 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmeliklerdir. İmar Kanunu’nun çeşitli maddelerinde ve özellikle planlama süreçlerini düzenleyen bölümlerinde KOP kavramına dolaylı olarak atıfta bulunulur. Ancak, DOP kadar spesifik bir madde ile tanımlanmamıştır. KOP’un yasal dayanakları şunlardır:
1. 3194 sayılı İmar Kanunu: İmar planlarının hazırlanması, onaylanması ve uygulanması süreçlerini düzenler. Planların kamu yararına uygun olarak hazırlanması gerektiğini vurgular.
2. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği: İmar planlarının hazırlanmasında dikkate alınacak ilke ve esasları belirler. Kamu hizmet alanlarının planlarda nasıl gösterileceğini ve planlanacağını düzenler.
3. İlgili Belediye ve Büyükşehir Belediyesi Mevzuatı: Belediye kanunları ve yönetmelikleri, imar planlarının hazırlanması ve uygulanması süreçlerinde belediyelerin yetki ve sorumluluklarını belirler.
4. Bölge ve Şehircilik Planlama Esasları: Planlama ilkeleri ve standartları, kamu hizmet alanlarının belirlenmesinde ve planlanmasında rehberlik eder.
5. Bu yasal düzenlemeler, KOP uygulamasının çerçevesini ve kurallarını belirleyerek, planlama süreçlerinin hukuka........