Kelimelerin Kadim Mirası: Atasözleri -3- |
Gözden düşmek, önemini yitirmek veya yerini başkasına kaptırmak demektir.
Hikayesi: Osmanlı’daki Ahilik (esnaf teşkilatı) sistemine dayanır. Eğer bir ayakkabı ustası (dikici), müşterisine kusurlu veya çürük mal satarsa, durum lonca heyetine şikayet edilirdi. Heyet, ayakkabının kalitesiz olduğunu tespit ederse, o ayakkabıyı ustanın dükkanının damına fırlatırdı. Damında pabuç biriken ustanın dükkanından kimse alışveriş yapmaz, o usta rezil olurdu.
Birisinden gizli, hileli bir iş yapmak anlamında kullanılır.
Hikayesi: Eski konaklarda, harem ile selamlık arasında doğrudan temas kurmadan yemek veya eşya alışverişi yapmak için duvara monte edilmiş, iki tarafa da dönebilen silindir şeklinde düzenekler (dolaplar) bulunurdu. Bir tarafa yemek konur, dolap çevrilir ve diğer taraftakiler yemeği alırdı. Bu düzenek, konaktaki yasak aşkların veya gizli haberleşmelerin de aracı haline gelince, gizli işler yapmak için “dolap çevirmek” tabiri doğmuştur.
Altından Çapanoğlu Çıkmak
Beklenmedik bir engel ya da karmaşık bir sorunla karşılaşmak demektir.
Hikayesi: Yozgat çevresinde çok güçlü olan Çapanoğlu ailesi, Osmanlı döneminde bölgenin mutlak hakimiydi. Devlet görevlileri bir soruşturma yaparken veya bir işe kalkışırken, ucu mutlaka bu nüfuzlu aileye dokunurdu. İşin sonu hep bu güçlü kapıya........