Çocuğumun zihinsel kapasitesinin akranlarından daha ileride olduğunu nasıl anlayabilirim? 8 Haziran 2026 |
“Çocuğunuzla günlük yaşamda kullandığınız iletişim dilindeki tarzınız, gelişiminde kritik bir etkiye sahip.”
“Üstün öğrencilerin eğitim ortamında; farklı bakış açısıyla katılımlar yapabilmesi, merak ettiği detaylarda daha derinlemesine öğrenmeler için araştırmaya teşvik edilmesi, düşünme argümanlarını sunarken önceliğine göre doğru ve ilişkili olanları belirleyerek, etkin iletişim becerileri ile tartışabilmesi adına desteklenmesi önemli.”
Dr. Özlem Atalay ile üstün zekalı çocukları konuştuk.
Çocuğumun zihinsel kapasitesinin akranlarından daha ileri de olduğunu nasıl anlayabilirim?
-Üstün zekalı çocuğunuzu keşfetmeniz zor değil. Günlük yaşam sürecini doğru gözlemleyerek çocuğunuzun gelişimine sağlıklı destek olmanız mümkün.
Zihinsel yetersizlik gösteren bireyler nasıl ki kendi eğitim ortamlarında ve kendi hızlarında eğitim görüyorlarsa, zihinsel gelişimi hızlı giden bireylerinde eğitimsel olarak kendi hızlarına göre desteklenmesi çok önemli. Çocuğunuzu bilinçli gözlemleyin. Soyut muhakeme yapabilmesi, soyut kavramları anlayarak, tartışabilmesi, kavramları ilişkilendirerek fikir yürütebilmesi çok önemli ipuçları. Zeka potansiyeli yüksek çocuklar öğrenme merakı duyarlar, görevlerde içsel olarak kendilerini motive etme yönünde yeteneklidirler. Bu içsel motivasyonu; sürekli uyararak, çözüm üreterek dış denetime çevirmemeniz gerekiyor. Gözleri ayrıntıları ayırt etme ve şekilsel olarak farklılıkları takip etme yönünde iyi olduğu için okul öncesi erken yaşlarda okumaya başlamaları dikkatinizi çekebilecek önemli bir belirti. Görsel ayrımlaştırma ile harfleri ayırt etme yetenekleri, fonetik ses farkındalığı ile birleşince okumanın önemli bir hazır bulunuşluğuna sahip oluyorlar. Tabelalardan, reklamlardan, plakalardan okumayı erken yaşlarda desteksiz öğrenebiliyorlar.
Yazma, motor beceri olduğu için daha yavaş gerçekleşebiliyor. Günlük yaşamda konuşma dilini iyi kullanabilmeleri, benzetmeler yapmaları, farklı yerlerde gördükleri bilgileri tartışma anındaki detaylara taşımaları çok önemli bir zeka belirtisi.
Mizah yapabilme yetenekleri çok kıymetli. Günlük yaşamda; sorumluluklarına sahip çıkmaları, ilgilerini çeken alanlarda uzun süren motivasyon becerisi göstermeleri, ilgilerini çeken konularda yaptığınız açıklamaları dikkatli dinlemeleri, verilen bilgileri takip etmeleri de önemli ipuçları olarak aklınızda bulunmalı. Çocuklarınızı gözlemlerken ipuçlarını doğru okumak ve kendi ihtiyacına göre destek olmak, ihtiyaçlarını anladığınızı hissettirmek, anne baba olarak sergileyeceğiniz tutumun temel bir yapıtaşı olmalı.
Çocuğumun akranlarına (yaşıtlarına) göre daha zeki olduğunu (zihinsel gelişiminin daha hızlı) düşünüyorsam, uzman olarak kime başvurmalıyım ve eğitimine destek olmak için nasıl bir yol izlemeliyim?
Öncelikle, uzman değerlendirmesi yapılabilmesi için 6 yaşından gün alması gerekiyor.
Yapılacak zihinsel değerlendirme bataryaları doğru kullanılırsa, eğitimsel programlar için yol haritası olabilir. Genel çerçevede zorlandığı alanlar kadar, daha iyi olduğu alanları görmek eğitim programları planlamak için çok önemli.
Beyin bütünsel bir işlevsellikle çalışırken, lokomotif etkisi yaratacak alanları doğru kullanabilirsek; kendi yaptıklarına yönelik farkındalığı artıracak ve hata toleransını yükseltecek bir etki yaratmış oluruz. Yanlış yaptığı, zorlandığı görevlerde bırakmamayı öğrenmesi, devam etmek adına kendini motive edebilmesi, içsel heyecanını kaybetmemeyi öğrenmesi zihinsel gelişimde performansının seviyesi için çok kıymetli. Kendi kendine öğrenme durumunu yönetmesi, sahip olduğu kapasite ile doğru orantılı performans göstermesi için kritik etkiye sahip.
Kişilik özelliği olan mükemmeliyetçilikte hata toleransı sağlıklı bir oranda olmalı. Genel çerçevede dikkat edecekleri bazı detayların eğitimcilerin de işini kolaylaştıracağını düşünüyorum. Eğitimsel ortamlarda farklılaştırılmış eğitim programları uygulamaları çok önemli.
Farklı zihinsel kapasitelerdeki öğrencileri aynı derse dahil edilebilmek gerekiyor.
Farklılaştırılmış........