Çürümenin kimyası |
"Modern dünya cezalandırılmayacak. O, cezanın kendisidir.”
Çürüyen toplum, kendisini temize çıkarmakta ustalaşır. İnsan kendisini kendi ilkelerinin istisnası sayar. Ölçü doğrudur; fakat zaman uygun değildir, şartlar ağırdır, kaybedilecek çok şey vardır. İnsan yanlışını kabul ederek ona devam etmenin yolunu bulur. İlk taviz, son tavizin mazeretini hazırlar.
Başlangıçta yapılanla inanılan arasındaki farktan doğan bir sızı vardır. İnsan ya davranışını değiştirir ya da o sızıyı susturur. Her tekrarda mazereti biraz kuvvetlenir, itirazı biraz zayıflar. Bir gün eskiden kendisine yasakladığı şeyi başkasına tavsiye eder. Çürüme, hayat dersi çıkarma anlayışına dönüştürülerek makulleştirilir. O iş öyle değil; sizin bilmediğiniz şeyler var; retoriği başlar.
“Modern dünyanın çürümesini hissetmemek, ona bulaşmış olmanın bir işaretidir,” der Nicolás Gómez Dávila. İnsan çürüdükçe çürümeyi yadırgamaz. Fark ettiğinde ise dünyayla birlikte kendisini de yargılamak zorundadır. Bu yüzden bakışını kaçırır.
Akıl bu süreçte mutlaka körelmez; bazen daha ustaca çalışır. İnsanın kendisine karşı kullanamadığı zekâsı, başkalarına karşı keskinleşir. Her itirazın cevabını bulur, hiçbir cevabın sorumluluğunu almaz. Hakikati aramak için edinilmiş maharet, hakikatten korunmaya yarar.
Değerler de bir anda kaybolmaz. İnsan hayatını değiştirme güçlerini kaybederken dilindeki itibarlarını korurlar. Adaletten söz eder; kendi payına dokunulmasını istemez. Hakikati över; kendisi hakkında söylenmesine katlanamaz. Savunduğu değerlerle yaşadığı hayat arasındaki mesafeyi, o değerler hakkında daha çok konuşarak kapatmaya çalışır.
Bir toplum, bu mesafeyi birlikte korumayı öğrendiğinde çürüme örgütlenir. Ben senin yaptığını görmem, sen benim bildiğimi sormazsın. Birbirimiz hakkında susacağımıza güveniriz. Kimsenin temiz olmadığı düşüncesi, temiz kalmaya çalışmanın gereksizliğine delil olur. Herkesin kusuru, herkesin mazeretine dönüşür.
Düzen, kendisini sürdürecek insanları böyle seçer. Haksızlığa itiraz eden huzuru bozmakla suçlanır. Gördüklerine susan uyumlu bulunur; haksızlığın sürmesine yardım eden güven kazanır. Bir süre sonra susmak da yetmez; insanın boyun eğdiği şeyi alkışlaması istenir.........