We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Sultan Abdülhamid, kendini tahttan indirenlere yazdığı dilekçede “Perişanım ve merhamet gerektirecek haldeyim” diyor!

889 31 163
17.02.2019

Geçen gün İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Taksim’deki Atatürk Kitaplığı’nda araştırmacılara açılan tarihî evrak arşivinden bahsetmiş ve bu arşivde bulunan bazı belgelerin listesini vermiştim.

Bu evrak arasında Sultan Abdülhamid’in 27 Nisan 1909’da tahttan indirilmesinden sonra gönderilip kapatıldığı Selânik’teki Alâtini Köşkü’nden 31 Mart hadisesini bastıran Hareket Ordusu Kumandanı Mahmud Şevket Paşa’ya yolladığı arzıhal, yani dilekçe de bulunuyordu.

Bugün bu mektubun günümüzün diline uyarlanmış tam metnini yayınlıyorum…

Devrik hükümdar, 5 Temmuz 1909’da yazdığı ve Mahmud Şevket Paşa’ya posta ile gönderttiği arzıhalinde tahttan indirilen ağabeyi Beşinci Murad ve ailesi ile nasıl ihtimam gösterdi ise kendisinin de aynı alâkayı beklediğini yazıyor, bazı taleplerde bulunuyor, bunların yerine getirilmesi hâlinde bankadaki, yani Alman Bankası’ndaki hesabıda bulunan parasının tamamını orduya devredeceğini vaadediyordu.

Abdülhamid’in dilekçesinde “İyi ve kötü, fakat iyi niyetle 34 yıl vallahi ve billâhi geceli gündüzlü devlet ve millete hizmet ettim. Şehislâm Efendi vasıtasiyle ettiğim yemine aykırı hal ve harekette bulunmadım. Meşrutiyet aleyhinde nüfuzumu kullanmadım. İstanbul’daki asker hâdisesinde (31 Mart olayında) vallahi bilgim yoktur. İşte buralarını yeminle temin ederim” diyor, sonra içerisinde bulunduğu vaziyet hakkında “…Servet ve eşyam zaptedildi. Perişan ve şâyân-ı merhamet (merhamet gerektiren) bir halde kaldım” diye yazıyordu.

Sabık hükümdarın “Devlet, millet, Mebûsan ve askere hitâben arzıhalimdir” başlıklı dilekçesi İstanbul’a hâkim olan Hareket Ordusu’nun kumandanı Mahmud Şevket Paşa’yı hiddetlendirdi. Paşa, dilekçe ile ilgili olarak emrindekilere gönderdiği yazıda “Hayatı ordu tarafından garanti edildiği halde yeni garantiler istemesi orduya hakarettir. Namus erbâbının nasihatlerini dinlemediği için felâketine sebep olan böyle tereddütlü davranışlardan vazgeçip mert şekilde hareket etmesi gerektiğini kendisine bildirin” dedi ve Abdülhamid’in bütün taleplerini reddetti.

Aşağıda, Abdülhamid’in “…Servet ve eşyam zaptedildi. Perişan ve şâyân-ı merhamet (merhamet gerektiren) bir halde kaldım” dediği mektubunun 1950’li senelerde zamanın Cumhurbaşkanı Celâl Bayar tarafından kaleme alınan ve 1965’ten sonra yayınlamaya başlayan “Ben de Yazdım” isimli hatıralarda bizzat Bayar’ın günümüz Türkçesi’ne naklettiği tam metni yeralıyor:

“YEMİNİME SADIK KALDIM”

“1325 Nisanı’nın ondördüncü Salı günü (27 Nisan 1909) akşamı Âyân ve Mebûsan Meclisleri........

© Habertürk