Türkiye’nin F-35 programına dönmesi gündemden düşmüyor; ancak nasıl ve ne zaman dönebileceğine dair ABD detay veremiyor. Başta İsrail olmak üzere çeşitli lobilerin Türkiye’nin F-35 programına dönmesine karşı olduğu biliniyor. Ancak bilinmeyen, Türkiye’nin F-35 programına hangi şartlarda döneceği hususudur. Türkiye, üretici ortak olarak kaldığı yerden dönebilecek mi? Sadece “standart kullanıcı” olacaksa Lockheed Martin’in bu dönüşü hangi ölçüde fırsata çevireceği ise belirsiz…

F-35 bir “ağ merkezli” savaş uçağı ve ALIS (Autonomic Logistics Information System) ile ODIN (Operational Data Integrated Network) isimli lojistik ağlara bağlıdır. İsrail, dünyada bu uçağın ana yazılımına kısıtlı müdahale ve kendi elektronik harp sistemlerini entegre etme izni alan tek ülke konumunda. Türkiye programa dönse bile büyük ihtimalle “standart kullanıcı” olacak. Diğer ifadeyle İsrail, özel imtiyazıyla zaten teknik olarak üstün olacaktır. Dolayısıyla Donald Trump’ın “garanti” açıklaması da teknik bir kısıtlamadan ziyade siyasi bir söylem olarak kalacaktır.

F-35 programına dönüşte Lockheed Martin’in sergileyeceği yaklaşım hayati önem arz etmektedir. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) yetkilileri de bu detayları en ince ayrıntısına kadar gündeme getirmelidir. Zira Rus hava savunma sistemi S-400 bahanesi kadar F-35 savaş uçaklarını üreten Lockheed Martin’in de gerekçeleri vardı. Programın maliyeti ve gelişimi noktasında şirketin zorda olduğu bir dönemde Türkiye’ye sunduğu cazip imkânlarla ortak yapılma gerçeği göz ardı ediliyor. S-400 bahanesiyle Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması için arka planda Lockheed Martin’in de yoğun lobi yaptığını unutmamak gerekir. Bu sebeple Türkiye’nin hangi şartlarda F-35 programına döneceği önemlidir.

Eğer Türkiye F-35 programına dönecekse, mutlaka çıkarıldığı yere yakın benzer imkânlar ve haklarla dâhil olması icap eder. Ama Lockheed Martin ve ABD yönetimi, Türkiye’nin F-35’e dönüşünü bir lütuf gibi sunarak yeni şartlar dayatacağı belirtiliyor.

Hatırlanacağı üzere Türkiye’nin ABD’den talep ettiği 40 adet F-16 Block 70 için de Lockheed Martin gelişmeleri fırsat bilerek, yeni üretim hattının maliyeti gerekçesiyle çok yüksek bir fiyat talep ettiğini ilk kez bu köşede yazmıştım. Benim bu konuyu bu köşede gündeme getirmemden bir hafta sonra Bloomberg haber ajansı da ABD kaynaklarına dayandırdığı benzer bir haber yaptı. Türkiye’nin talep ettiği 79 adet F-16 modernizasyon kiti için de benzer bir durumun söz konusu olduğu ifade ediliyor. Kısacası ABD’nin F-16 ve F-35 konusunda Türkiye’ye karşı takındığı........

© Habertürk