Market dolabından devlete uzanan saldırı |
6 Kasım tarihli "Siber tehlike balistik füzeden tehlikeli…" başlıklı yazımda, Fransa'da ekim ayında market soğutma sistemlerine yönelik saldırılara dikkat çekmiş, "Günlük hayatın sıradan bir parçası olarak gördüğümüz market dolapları bile ekonomik zarar verebilecek bir saldırının aracına dönüşebiliyor" demiştim. O gün failin kim olduğu bilinmiyordu. Bugün tablo değişti.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, yüzlerce süpermarketin buzdolabı ve dondurucusunu aşırı ısıtarak milyonlarca avroluk gıdanın bozulmasına yol açan saldırıların arkasında İran'ın olduğunu açıkladı ve bunun "sonuçları olacağını" söyledi. Paris savcılığı da İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'yla bağlantılı bir siber birimin başı hakkında soruşturma başlattı. İran henüz yanıt vermedi; iddiaların nasıl sonuçlanacağını göreceğiz.
Hedef bilgisayar değil, gıda
Bu olayı önemli kılan, hedefin bir banka ya da bakanlık sunucusu değil, market rafı olması. Bir devlet aktörü, bir ülkenin gıda arzına ve tüketici güvenine doğrudan zarar verebileceğini göstermiş oldu. Füze fırlatmadan, sınır geçmeden, bir ülkenin soğuk zincirini bozabiliyorsunuz.
8 Ekim 2013'te "Füze mi, her yere ulaşan siber mi?" sorusunu sorarken anlatmaya çalıştığım tam olarak buydu. 15 Ekim tarihli "Yabancı otomobil yasak, ya şebeke?" başlıklı yazımda da kritik verinin ve uzaktan müdahale yetkisinin kimin elinde olduğunu sormuştum. Soğutma dolapları, bina otomasyonları, enerji sayaçları… Uzaktan izlenen ve yönetilen her cihaz, aynı soruyu yeniden gündeme getiriyor.
İran komşumuz ve Türkiye bölgesel gerilimlerin tam ortasında. Fransa'da yaşananı uzak bir hadise olarak görmemek gerekiyor. Siber Güvenlik Başkanlığı'nın kritik altyapılar için hazırladığı ikincil düzenlemelerde gıda perakendesi ve soğuk zincir de mutlaka yer almalı. Zincir marketlerin, lojistik depolarının ve gıda üreticilerinin uzaktan erişimli soğutma sistemleri envanterlenmeli; varsayılan şifreler, güncellenmemiş yazılımlar ve kimin erişim yetkisi olduğu denetlenmeli.
Bir başka konu da sigorta ve sorumluluk. Fransa'daki zararı kim karşılayacak? Market mi, cihaz üreticisi mi, bakım firması mı? Türkiye'de de bu sorunun cevabı, bir saldırı yaşanmadan önce netleşmeli.
Fransa'nın bir saldırıyı doğrudan bir devlete bağlaması, siber alanda diplomasi kurallarının da değiştiğini gösteriyor. Market dolabı artık sadece bir dolap değil; bir ülkenin güvenlik zincirinin halkası.
Antalya'da elektrik çağı, kömürün gölgesinde
Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi COP31 dün Antalya'da başladı. Ev sahibi Türkiye'nin masaya koyduğu iki ana başlık belli: Elektrifikasyon ve Sıfır Atık. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum'un öncülük ettiği "35'e 35" hedefi, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı amaçlıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da rüzgâr ve güneş kapasitesini dört katına çıkararak 175 gigavata taşıyacak 500 milyar dolarlık yol haritasını açıkladı.
Kurum'un "İthal ettiğiniz enerji, kontrolünüzde olmayan........