İnsanlığın 52 yıl sonra Ay yolculuğu... |
İnsanlık, yeryüzünden kafasını gökyüzüne çevirdiği ilk andan beri Ay’ın peşinden koşuyor. Ancak modern çağda Ay’a gidiş, sadece bir keşif merakı değil; yeryüzünün ötesinde kalıcı yaşam, yeni ekonomik alanlar ve stratejik üstünlük anlamına geliyor. Günümüzde Ay yarışının arkasındaki asıl motivasyon bu… Artemis II, işte bu yeni çağın ilk gerçek insanlı testi.
Artemis II, 1 Nisan’da başarılı şekilde Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatıldı. Görev şu anda aktif olarak devam ediyor. Dört astronotu taşıyan Orion uzay aracı Ay’a doğru yolculukta, görev planında öngörülen tüm kritik aşamalar başarıyla yerine getiriliyor.
Bugün Artemis II’yi konuşurken aslında hem mühendisliğin hem politik rekabetin hem de gelecek yılları belirleyecek olan uzay ekonomisinin omurgasını da tartışıyoruz. Türkiye’nin de son yıllarda Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ile dahil olduğu uzay rekabeti, ABD’nin uzun bir süredir; 2005’ten bu yana hazırlandığı “Ay Misyonu” ile küresel bir hareketlenmeyi de beraberinde getirecek.
Artemis II, her açıdan devasa bir operasyon. Teknik detayları da bir o kadar heyecan verici. Artemis II’nin fırlatıldığı Florida’daki John F. Kennedy Uzay Üssü ve Houston’daki NASA Merkezi başta olmak üzere dünyadaki önemli uzay ve uydu fırlatma noktalarını ziyaret etmiş, incelemeler bulunmuş bir gazeteci olarak fazlasıyla heyecanlandım. İnsanlık adına bu adım önemli gelişmelere sebep olacaktır. Bu sebeple “Artemis II Ay Misyonu”nun merak edilen yönlerini araştırmaya, sorulara cevap bulmaya çalıştım.
Dünyanın en güçlü roketi
Artemis II’nin bel kemiği, NASA’nın bugüne kadar geliştirdiği en güçlü taşıyıcı olan Space Launch System (SLS). Sadece güç değil, mühendislik açısından da dikkat çekici. Çünkü üzerinde hâlâ Space Shuttle döneminden kalma teknoloji ile modern derin uzay vizyonunun birleştiği bir hibrit yapı söz konusu.
SLS’in yanlarında yer alan iki adet beş segmentli SRB (katı yakıtlı itici), kalkışın ilk anında roketin u’lik itiş gücünü sağlıyor. Tüm görev süreleri ise yaklaşık 126 saniye. Bu süre zarfında her bir SRB, bilinen teknik değerlere göre yaklaşık 16.000 kN (kiloNewton) seviyesinde itki üretiyor. (Newton (N), kuvvet birimi. Bir nesneyi itme/çekme miktarını ifade ediyor.16 kN ise yaklaşık 1,6 tonluk bir ağırlığı kaldıracak kuvvet anlamına geliyor.)
Katı yakıtlı iki iticiden sonra roketin orta gövdesindeki 4 adet RS‑25 motorları –Uzay Mekiği döneminde kullanılan motorların modernize edilmiş versiyonları– devreye giriyor. Sıvı hidrojen (LH₂) ve sıvı oksijen (LOX) yakarak yaklaşık 8 dakika boyunca bu motorlar çalışıyor ve sistemin en üst noktasında yer alan Orion’u uzayın eşiğine........