Olası bir dünya savaşında Türkiye |
Son günlerde herkes aynı şeyi konuşuyor: “Abi savaş çıkacak galiba…”
Dünya gerçekten gergin. Ukrayna’daki savaş, Orta Doğu’daki tansiyon, Çin ile ABD arasındaki bilek güreşi… Ekranı açıyorsun kriz, telefonu açıyorsun analiz. Hâl böyle olunca insan ister istemez soruyor: Gerçekten bir Üçüncü Dünya Savaşı mümkün mü?
Açık konuşalım: Büyük devletler birbirine doğrudan girerse bunun kazananı olmaz. Nükleer silahlar var, ekonomi iç içe geçmiş durumda. Bugün ABD ile Çin ya da NATO ile Rusya tam anlamıyla savaşa girerse dünya sadece cephede değil, market raflarında, bankalarda ve enerji hatlarında da çöker. Bu yüzden topyekûn bir dünya savaşı ihtimali düşük.
Ama bu, tehlike yok demek değil. Savaş artık eskisi gibi sadece tankla tüfekle yapılmıyor. Siber saldırılar, ekonomik yaptırımlar, vekâlet savaşları, enerji krizleri… Dünya aslında düşük yoğunluklu ama sürekli bir gerilim hâlinde.
Peki Türkiye böyle bir tabloda nerede durur?
Türkiye coğrafya olarak tam kavşakta. Karadeniz’e bakıyor, Orta Doğu’ya komşu, Avrupa’yla iç içe. NATO üyesi ama Rusya’yla enerji bağı var. Batı’yla ticaret yapıyor ama Doğu’yla da bağını koparmıyor. Yani kenarda durma şansı pek yok.
Olası bir NATO–Rusya geriliminde Türkiye’nin rolü kritik olur. Boğazlar, Karadeniz dengesi, üsler… Bunlar ciddi meseleler. Ama Türkiye genelde ön cephe olmak istemez; denge kurmaya çalışır.
Orta Doğu merkezli büyük bir savaşta ise en büyük yük yine Türkiye’nin omzuna binebilir. Göç dalgaları, enerji güvenliği, diplomasi trafiği… Türkiye bu tür krizlerde genelde hem sahada hem masada olur.
ABD–Çin geriliminde ise mermi sesi duymayız belki ama cebimiz etkilenir. Enerji fiyatı artar, ticaret aksar, piyasa dalgalanır. Savaş bazen sınırda değil, pazarda hissedilir.
Gerçek şu: Türkiye ne süper güç ne de etkisiz bir ülke. Bölgesel bir güç. Böyle dönemlerde ya savrulursun ya da denge kurarsın. Türkiye’nin son yıllardaki refleksi genelde şu oldu: Taraf olmak zorunda kaldığında bile köprüleri tamamen yakmamak.
Sonuç olarak, klasik anlamda bir “Dünya Savaşı” ihtimali zayıf. Ama dünya zaten sessiz bir güç mücadelesinin içinde. Savaş çıkarsa Türkiye seyirci kalamaz. Coğrafya buna izin vermez.
Asıl mesele şu: Böyle bir fırtınada savrulan mı olacağız, yoksa yön bulabilen mi? Türkiye için soru tam olarak bu.