Makalenin görüntülü analizi için linki tıklayınız: https://youtu.be/WINsxeza4Mc

Daha önceki yazılarımızda ele aldığımız 3 düşünme seviyesini tefekkür ile birleştirebiliriz. Çünkü Tefekkür, bakmayı ve görmeyi de içine alan bir düşünme şeklidir. O nedenle bunları seviye seviye sıralayabiliriz. Ancak bu yazımızda ele alacağımız tezekkür seviye bakımından tefekkür ile birlikte belki aynı seviyededir diyebiliriz. Çünkü muhakeme, tefekkür çıktısı ile tezekkür çıktısını birlikte ele almaktadır. Şimdi her iki kavramı ve düşünme şeklini birlikte irdeleyelim. Her ikisinin birlikte yer aldığı Ali İmran Suresi 191. Ayete odaklanalım.

• Ayet: "Onlar, ayakta iken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah’ı anarlar (zikreder/tezekkür). Göklerin ve yerin yaratılışını düşünürler (tefekkür)..."

• Analiz (Ruhu'l-Beyan): Kaynak, burada üç aşamalı bir zihinsel/kalbi yükselişten bahseder:

1. Dil ile Zikir (Tezekkür Başlangıcı): Kişiyi gafletten uyandırır. Bu tezekkür sürecine ait bir iç düşünmedir.

2. Kalp ile Tefekkür (Düşünme): Bu, dil ile yapılan zikrin sonucudur. Zikir (hatırlama), insanı Allah'ın kudretini düşünmeye (tefekkür) sevk eder. Burası da tefekkür sürecine ait bir iç düşünmedir.

3. Ruh ile Marifet (Sonuç): Kalp ile yapılan tefekkür de insanı ruhun makamına, yani "Rabbimiz sen bunu boşuna yaratmadın" gerçeğini kavramaya ulaştırır. Burası ise muhakeme merkezine ait tezekkür ve tefekkürün bir dış yansımasıdır. Yani tezekkür (hatırlama/zikir) yakıt, tefekkür (düşünme) ise bu yakıtla çalışan motordur. İkisi birlikte bir üst neticeyi bir hareketi doğurmaktadır. Bu hareket bir hüküm olabileceği gibi, öğüt alma, ibret alma şeklinde de oluşabilir.

Tefekkür ve Tezekkür arasındaki ilişkiyi, ayrımı ve benzerliği şu şekilde ifade edebiliriz;

Kriter

Tefekkür

Tezekkür

Düşünme Merkezleri

İdrak Merkezi

Referans Merkezi (Bellek veya Hafıza Merkezi)

Veri Tipi

Aktiftir, anlık veriyi temsil eder

Pasiftir, referans veriyi........

© Habername