DÜNYADA SON 150 YIL IÇERISINDE MEYDANA GELEN EKONOMIK KRIZLER VE TÜRKIYE |
Dünya genelinde son 150 yıl içerisinde 14 tane ciddi ekonomik kriz meydana gelmiştir. Bu ekonomik krizler ( resesyon) dünya ekonomisinin %6.2 küçülmesine vesile olmuştur.
Bu küçülme Ölçek ve tarihleri şöyle sıralanabilir; 1876 yılında %2.1, ABD’deki yüksek enflasyon sonucu, 1885 yılında ABD’deki %0.2 ekonomik kriz. 1893’te ABD’deki %0.9 oranındaki ekonomik kriz, 1908 %3 oranında dünya borsalarındaki çöküş. 1914 yılında %6.7 birinci cihan Harbiye’nin sonuçları. 1917-1921 yılları arasında %4.4 birinci Dünya Harbi’nin ekonomik yansımaları, 1930-1932 yılları arası .6 oranındaki New York borsasının çöküş ve dünya ekonomisi Buhran’ı, 1938 % 0.5 ABD’deki ekonomik küçülme, 1945-1946 yılları arası .4 ikinci cihan Savaşı’nın 70 ülkenin ekonomisinin çöküşüne vesile olan sonuçları, 1975 %0.8 petrol krizinin sonuçları, 1982 %1.3 oranındaki OECD ülkelerinin ekonomik olumsuzlukları, 1991 %0.3 soğuk savaş sonrası ekonomik olumsuzluklar. 2009 %2.9 ABD’deki yüksek faiz ve kredilerin geri dönüşümdeki zorluk, 2020 %6.2 beklenen daralma ve sonrası COVID-19’un dünya ekonomisine yansımaları, 2022 ve sonrası Ukrayna -Rusya Savaşı ve henüz net sonuçları bilinmeyen ciddi ekonomik kayıplar, 2023 İsrail’in Gazze saldırısı ve Orta Doğu’daki sonu alınmaz ateşin dünya ekonomisine olumsuz yansımaları,
En son İsrail ABD ittifakı’nın İran üzerindeki saldırı ve sonrası dünya ekonomisindeki ciddi olumsuzlukların henüz sonucu belirlemez tarzda gelişen olumsuzlukları. Tüm bunlar dünya ekonomisine dolayısıyla da Türk ekonomisini çok olumsuz bir şekilde etkilemekte, zayıf, az gelişen ve gelişmekte olan ülkelerle gelişmiş, dünyayı sömüren ülkeler arasındaki ekonomik rekabetin zayıflar aleyhindeki ciddi olumsuz yansımaları. İşte tüm bütün bunlar dünyayı ve tabiatıyla bizi de çok ciddi manada etkilemekte ekonomimizin daralmasına ve ülkenin kalkınmasına menfi anlamda etki etmektedir. Tüm bu tarihi seyir içerisinde Osmanlının son döneminde yaşananlar bir tarafa, Cumhuriyet döneminde, 1929 yılından itibaren çok ciddi ekonomik kırılmalar ve sıkıntılar yaşanmıştır. 1929 Türkiye’nin en ciddi ekonomik krize girdiği dönemdir. Bundan sonra sırasıyla; 1946, 1958, 1960, 1974, 1980, 1982, 1990, 1994, 2000, 2001, 2008, 2015 ,2018 ve 2020 ve sonrası yaşanan tüm sıcak olaylar Türk ekonomisinin daralmasına ciddi olumsuz etki yapan faktörler olmuştur. 1946/ yılında ikinci cihan Harbi’nin ülkemize olumsuz yansımaları, vatandaşımızın ciddi kıtlık ve sıkıntıya maruz kalmasına sebep olmuştur. 1958, doğu- batı bloku ve iç kavgalar bize de olumsuz olarak yansımış Varşova ve NATO paktı arasındaki ihtilaflar bizi de olumsuz olarak etkilemiştir. 1960 darbesi, hem siyasi çalkantılara hem de ekonomik çöküşe zemin hazırlamış, zaten kırılgan olan Türk ekonomisini rahmetlik Menderes, on........