Faizi kaldırmak kolaydır. Peki ya yerine ne koyacaksınız?

Üniversite yıllarımda “Hayal Mahsulleri Ofisi” adıyla bir ajans işletiyordum. Müşterilerime reklam, fotoğraf, video, metin, matbaa ve grafik hizmetleri veriyordum. Müşterilerime çalıştığım slogan, motto veya marka isimleri hâlâ aktif ve kullanılıyor. Gördükçe sevinir, mutlu olurum. Bir şeyler üretebiliyorduk 90’ların kuşağı… Güzel şeyler yapıyorduk. Organik bir beyin ile üretiyorduk. AI yoktu o zamanlar. Domain nasıl alınır, onu da herkes bilmiyordu. Gelelim anlatmak istediğim asıl konuya. Ama konudan önce bir örnek ile yazıma devam etmek istiyorum:

Biten bir grafiğe müşteri her zaman “Bir tık yukarı, bir tık aşağı alalım şu yazıyı ya da şu fotoğrafı. Veya kaldıralım bu resmi.” derdi. “Kaldıralım ama yerine ne koyalım?” diye de sorardım. Yerine neyi ve niçin koyacaklarını da bilmiyorlardı. Maksat müdahale ve en önemlisi “Ben daha iyi biliyorum.” Zaten insanlarımız “Bu konu hakkında hiç bilgim yok.” demeyi bilmez. Maalesef.

Ben bahse konu resmi kaldırdığım zaman, sen işin sahibi, yani talep eden kişi olarak yerine ne gireceğini bilmiyorsan, tasarım kaç sayfa olursa olsun her şey sil baştan oluyordu. Saatler, hatta günler süren çalışma sil baştan oluyordu. Yani duvardan bir sıra tuğla almak gibi bir şey.

Grafikte silinen bir şey; ister yazı ister fotoğraf olsun, yerine mutlaka o ölçekte başka bir şey koymak lazım. Yoksa öneride bulunma, işin ehline işi zorlaştırma ve herkes bildiği işi yapsın mantığıyla işin bitirilmesini bekle. Konumuzla ne alakası var? Türkiye’de kimi çevreler faiz kaldırılsın diye ara ara gündem oluşturuyor. Ekonomist değilim. Ama 31 yıldır ekonomi haberciliği ve yayıncılığı yapıyorum. Çok dinledim, çok okudum ve çok araştırdım. Markaların ürün veya hizmetlerine dair yüzlerce röportaj ve binlerce haber yaptım. Konunun muhatapları piyasa koşullarına göre iş yapan işverenler ve iş insanlarıydı. Herkes faizlerden ve enflasyondan bahsederdi ama kimseden “kaldırılmalı” cümlesini hiç duymadım.

Kaldı ki bunlar para, piyasa, banka, pazar ve gündem ile her zaman işleri olan iş insanları. Buna karşılık, günümüz Türkiye’sinde para, iktisat bilimi ve özellikle ekonomi ile ilişkisi ve teması olmayan kimi STK, parti veya topluluklar “faiz kaldırılmalı” diye gündem yapabiliyorlar. Yapabilirler. Herkes yapabilir. Bu hakka HÜR düşünceye HÜDA’ya inanan, inanmayan herkes sahip.

Ama mahalledeki tefecinin faizi ile piyasa faizi aynı değildir. Umarım mahallede ki tefecinin faizinden bahsetmiyorlardır. Yoksa gündemi boşu boşuna meşgul etmiş olurlar. Bu talepleri duyunca çık aklımdan mahalledeki faizci, tefeci diyorum bazen… O zaman konuşmaya, yazmaya bile değmez. Çünkü; Mahalledeki tefecinin faizi bir idari ve hukuki meseledir. Yok, politika faizi, gecelik borç verme ve borçlanma, likidite yönetimi, açık piyasa işlemleri, para arzı ve kredi koşulları, enflasyon beklentileri, mevduat faizi, konut kredisi, tüketici kredisi, ticari krediler, kredi kartları, sendikasyon kredileri ve bankalararası borçlanmadan söz ediyorsak, yazımıza devam edelim.

“Faizsiz Türkiye” diye gündem yapan toplulukların, umarım mahalledeki tefeci faizi ile piyasa faizini birbirine karıştırmadığını varsayalım.

Serbest söz hakkına herkes sahip. Ancak “kaldırılsın” diyorsanız, yerine ne getireceğinizi de önermeniz gerekir. Hedef kitlenize “Biz sizin adınıza gündem yapıyoruz, sizin taleplerinizi dile getiriyoruz.” demek kolaydır. Fakat ekonomide asıl mesele, talebi dile getirmek değil, yerine çalışacak sistemi ortaya koymaktır.

Faizi kaldırmak kolaydır. Peki sermayenin fiyatını kim belirleyecek?

“Faizsiz Türkiye süreci başlatılmalı. Faiz düzeni sorgulanmalı, alternatif çözüm mekanizmaları geliştirilmelidir.”

Bu cümle siyasi olarak güçlü, ahlaki olarak ikna edici ve dini referansları nedeniyle toplumun belirli kesimlerinde karşılığı olan bir söylem olabilir. Fakat ekonomi sloganlarla değil; fiyat, risk, kıtlık, beklenti ve teşviklerle çalışır.

Bu nedenle “faizsiz Türkiye” tartışmasını........

© Haberler