TDT Liderler Zirvesi Türk Dünyasının manevi başkenti olarak kabul edilen Türkistan şehrinde yapıldı. Bu şehir yüzlerce yıl boyunca göçebe Türklerle yerleşik Türklerin kesişim yeriydi. Her geçen gün kaybettiği bu özelliğini SSCB yıkıldığında da koruyordu. 4. Yüzyılda yerleşik hayata geçen Oğuzlar tarafından kurulan şehre neden Yesi dendiği bilmiyoruz.

Yesi’nin güneyinde yerleşik Türkler, kuzeyinde göçebe Türkler yaşıyor. İki topluluk mallarını Yesi’de kurulan devasa pazarda satıyorlar. İhtiyaçlarını yine o pazardan karşılıyorlar. Çocukluğumda bin altı yüz yıldır aynı yerde kurulan ve aynı işlevi gören bu pazarda defalarca bulundum.

Ahmet Yesevi o tarihlerde bir köy olan ve Yesi’nin güneyinde bulunan Sayram’da doğar. Ahmet Yesevi’den önce Yesi’nin güneyindeki yerleşik Türkler İslam’ı kabul etmişlerdi. Kuzeyindeki göçebe Türklerin baskın çoğunluğu Gök Tanrı dinine mensuptu.

Ahmet Yesevi’nin çocukluğu Sayram ve Yesi’de geçer. Gençliğinde Buhara’ya giderek Nakşibendi tarikatına intisap eder. Nakşilerin en büyük şeyhlerinden olan ve zamanın kutbu kabul edilen Yusuf Hamedani’ye bağlanır. O dönemde tarikatlar bugünden farklıydı. Kuralcı İslam’ı camiler temsil ederdi. Şeriatı kadılar uygulardı. Tarikatlar gönüllere hitap eder, insanlara Cenabı Allah’ı ve peygamberimizi sevdirirlerdi. İnsanları yargılamazlar, sorgulamazlar, dışlamazlardı. Günahkara kucak açarlar, günahla mücadele ederlerdi.

Tarikatların bir kısmı İslam’ın şekli kurallarını önemsemezlerdi. Nakşibendilik ise şekli önemseyen ama merkeze ruhu, aşkı, sevgiyi, şefkati, hoşgörüyü koyan bir anlayışa sahipti. Ahmet Yesevi, Yusuf Hamedani vefat ettiğinde Nakşilerin şeyhi oldu. Üç yıl kadar postta oturduktan sonra gördüğü bir rüya üzerine şeyhliği yetkin bir müridine bırakarak Yesi’ye döndü. Hedefi Müslüman olmayan Türklere İslam’ı anlatmaktı.

Şeyh olduğundan, isteseydi Nakşilerin tekkesini Buhara’dan Yesi’ye taşıyabilirdi ama öyle yapmadı. Nakşilik yerleşik kitlelere hitap eden, kuralcı bir tarikattı. İleride Yesevilik adı verilecek olan, bozkır insanlarına hitap edecek, kuralları dinin merkezine koymayan, imana ibadetten, ruha şekilden daha fazla önem veren........

© Habererk