TDT’nin Türkistan Zirvesi |
Geçen hafta, TDT’nin, Türk dünyasının manevi başkenti kabul edilen Türkistan’da gayri resmi zirvesi vardı. ‘’Gayri resmi ile resmi zirve arasında ne fark var?’’ diye sorabilirsiniz. TDT yılda bir kere resmi zirve düzenliyor. Aliyev, Azerbaycan Karabağ’ı kurtardığında, bu önemli bir gelişme olduğundan ve Türk devletlerinin Azerbaycan’ı desteklediğini göstermek amacıyla acil ve bu nedenle gayri resmi zirve çağrısında bulundu.
Bu zirve liderlerin hepsinin iştirakiyle Şuşa’da düzenlendi. Bu zirveden sonra senede bir kere toplanmak yeterli gelmediğinden liderler biri resmi diğeri gayri resmi iki kez toplanıyorlar. Gayri resmi olanlar daha çok liderler arasında görüşmeler şeklinde geçerken, resmi zirveler kurumlar ağırlıklı oluyor.
Tayyip Bey zirveden önceki gün Astana’daydı. Kazakistan ve Türkiye maden ve havalimanı işletmeciliği, eğitim ve sanayi alanlarında çok sayıda anlaşma imzaladılar. İki devlet, Kazak petrolünü Hazar’dan altından geçirerek Avrupa’ya ulaştıracak petrol nakil hattının inşa edilmesinde, inisiyatif alma konusunda anlaştılar.
Daha önce Türkiye ve Azerbaycan benzer inisiyatifler alarak TAP ve TANAP’ı hayata geçirdiler. Kazakistan’ın Hürmüz kapatıldıktan sonra, Rusya’nın ardından petrol üretimini en çok artıran ülke olması, nakliye sorunu çözüldüğünde, daha fazla petrol üretebileceğini gösterdi.
Sorun şu ki Kazaklar petrollerinin neredeyse tamamını ham olarak yani en düşük fiyatla satıyorlar. Oysa işlenmiş petrol ve akaryakıt, ham petrolden ortalama üç kat yüksek fiyatla satılıyor. Mesela Azerbaycan İzmir’de faaliyet gösteren Star rafinerilerinde her yıl 16 milyon ton civarında ham petrol işliyor. Star’ın bünyesinde faaliyet gösteren Socar Türkiye’nin üçüncü, Petkim otuzuncu en yüksek ciro yapan şirketi. Star Türkiye’nin en çok ihracat yapan beşinci holdingi.
Kazakistan’dan Türkiye’ye petrol getirmekle yetinilmemeli. Rafineri yatırımı yapılarak daha yüksek gelir elde edilmeli. Böyle bir yatırım iki devletin arasındaki ekonomik entegrasyonu hızlandırır. Kazakistan’ın petrol ve gaz üretimine paralel olarak gübre üretimini arttırma imkanı ve........