Lübnan Suriye’ye katılabilir mi? |
Lübnan’da birbirine hasım dört büyük grup yaşıyor: Şiiler, Sünniler, Dürziler ve Maruniler. İrili ufaklı 18 grubun yaşadığı Lübnan’da her grubun bir ya da birden çok hamisi var. İran Şiilerin, Suudi Arabistan Sünnilerin, Fransa Marunilerin, İsrail ve İngiltere farklı Dürzi gruplarının ve Rusya Ortodoksların hamisi. Türkiye’nin Hizbullah dışındaki gruplarla ilişkileri genel olarak iyi.
İnanması zor ama 1975 senesinde Lübnan en ileri, en kalkınmış Arap ülkesiydi, hem de petrolü ve gazı olmamasına rağmen. Beyrut doğunun Paris’iydi. Peki o günlerden bugünlere nasıl gelindi? 1932 senesinde yapılan sayıma göre, Lübnan’ın nüfusunun R’si Hıristiyan, "’si Sünni, ’u Şii ve %7’si Dürzi’ydi. Bu nüfus yapısı, kurulur kurulmaz liberal ekonomiyi benimsemesi ve Arap devletlerinde yapılan devrimler Lübnan’ın kalkınmasının dinamosu oldu.
Hıristiyanların çoğunlukta olması ve uyguladığı liberal politikalar sayesinde, büyük kısmı Batı ülkeleri tarafından yapılan yatırımlar aldı Lübnan. Beyrut, İskenderiye ile birlikte Arapları uluslararası piyasalara ulaştıran iki ana limandan biriydi. Arap dünyasının ticaret, turizm ve eğlence merkezi Lübnan’dı.
Bu süreci Arap devrimleri de besledi. Mesela Nasır, devrimden sonra, yabancılara ait şirketleri kamulaştırdı. Mısır sosyalist ekonomiye yöneldi. Mal, mülk emniyeti kalmadı. Bu gelişmeler üzerine Mısır’ı terk eden azınlık mensuplarının, akademisyenlerin, tüccarların, sanayicilerin ve yabancı yatırımcıların çoğu Lübnan’a geldiler. Irak’ta, Libya’da, Suriye’de, Yemen’de de devrimden sonra aşağı yukarı aynı süreçler yaşandı. Böylece Lübnan periyodik olarak sermaye aldı. Daha önemlisi yetişmiş, birikimli ve üretken vatandaşlar kazandı.
Lübnan’ın çöküşünün de temelinde İsrail’in kurulması var. İsrail’in kurulması; göçmen Filistinliler ve Filistin’i kurtarmak isteyen örgütler gibi Arap dünyasını derinden etkileyen sorunlar üretti. 1948 senesinde, kurulur kurulmaz hep birlikte İsrail’e saldıran Arap devletleri, büyük bir yenilgi aldılar. Bu devletlerden ikisi hiç beklenmeyen bir hamle yaparak Filistin topraklarını işgal etti. Mısır Gazze’yi, Ürdün Batı Şeria ve Kudüs’ü aldı. Nasır, ileride FKÖ çatısı........