İran’daki Türk Milliyetçileri |
Türk dünyasının her yerinde olduğu gibi İran’da da Türk milliyetçiliği fikri güçleniyor. Özellikle gençlerin neredeyse tamamı kendi tanımlamalarıyla Pantürkist. Milliyetçiliği birbirinden farklı yorumlayan onlarca grup var. İran’daki Türklerin ortak bir lideri ve güçlü teşkilatları yok. Ortak lider olmayınca, milliyetçilik yorumları ve dolayısıyla hedefler farklı olunca, müşterek hareket etme ihtimali de kalmıyor.
Türkiye’ye İran’da Türk milliyetçiliğinin yaygınlaştığı, Traktör Kulübünün maçlarının görüntüleriyle yansıdı. Stadyumu dolduran taraftarların ezici çoğunluğu bozkurt işareti yapıyordu. ‘’Tebriz, Bakü, Ankara; Biz hara Farslar hara’’, ‘’Ne mutlu Türküm diyene’’, ‘’Azerbaycan bir olsun, istemeyen kör olsun’’, ‘’Tanrı Türk’e yar olsun’’, ‘’Turan eller var olsun’’, ‘’Gelin verek el ele Uygurlar azat olsun’’ tezahüratları inletiyor statları.
Başlangıçta Traktör bütün Azerbaycan’ın takımıydı. Traktörün başarısı diğer Türk şehirlerinin halklarını yerel takımlarını desteklemeye yöneltti. Artık sadece Tebriz’de değil, Türk takımlarının İran’ın her tarafındaki maçlarında, bozkurt işareti yapılıyor, benzer sloganlar atılıyor. Traktör elbette Azerbaycanlıların ilk göz ağrısı, en güçlü temsilcisi.
Sadece Hamedan ve Kazvin gibi geçmişte başkentlik yapmış, kendilerince Tebriz’le rekabet eden şehirlerde, halkın bir kısmı, Traktöre biraz mesafeli. Haddi zatında giderek azalsalar da bu şehirlerinin sakinlerinin küçük bir grubu kendilerini Azerbaycan Türkü yerine Hamedan, Kazvin Türk’ü olarak tanımlıyor. Bu şehirler Azerbaycan’ın Orta İran sınırında yer aldığından bu tanımlama makul görülebilir. Mesela Orta İran’da yer alan Kum ve Tahran’ın Türkleri de Azerbaycan kelimesini pek kullanmazlar, ‘’Türk’üz’’ derler.
Gelelim Türkçülerin nasıl bölündüğüne. Güney Azerbaycan ile Azerbaycan’ın birleşmesini savunanlar; Türkiye, Azerbaycan ve Güney Azerbaycan’ın birleşmesini savunanlar; Güney Azerbaycan’ın müstakil, bağımsız bir devlet olmasını hedefleyenler; İran’ın bütünlüğünü koruyarak Türk devleti olması gerektiğini düşünenler; Turancılar; Oğuzcular; İran’daki Türklerin (Azerbaycanlılar, Türkmenler,........