Yeniden çok kutuplu dünya düzeni ve küresel güç rekabeti -1- |
Küresel sistemde yaşanan yapısal dönüşümü analiz etmek
Yeni güç merkezlerini ve rekabet alanlarını tanımlamak
Bölgesel ve küresel savaş risklerini değerlendirmek
Politika yapıcılar için stratejik öngörüler sunmak
2.Soğuk Savaş Sonrası Düzenin Sonu
1991 sonrası tek kutuplu sistem (ABD merkezli)
NATO ve küresel güvenlik mimarisi
Genişletilmiş Ortadoğu Projesi (BOP)
Uzayan savaşlar ve meşruiyet kaybı
Değerlendirme: Tek kutuplu yapı sürdürülemez hâle gelmiştir.
3.Çok Kutuplu Sisteme Geçişin Ana Dinamikleri
Askerî güç dağılımının dengelenmesi
Ekonomik merkezlerin çeşitlenmesi
Teknolojik rekabetin hızlanması
Demografik ağırlık merkezinin Asya’ya kayması
4.ABD: Hegemonyadan Seçici Liderliğe
Küresel maliyetleri azaltma stratejisi
NATO’nun bölgeselleştirilmesi
Çin’i çevreleme (Asya-Pasifik odaklılık)
Yeni güvenlik ortaklıkları
Ana Ortaklar: Japonya, Tayvan, İsrail, Körfez ülkeleri
5.Rusya: Revizyonist Askerî Güç
Gürcistan, Kırım, Suriye, Ukrayna müdahaleleri
Nükleer caydırıcılık ve enerji kartı
Batı merkezli düzene meydan okuma
Rol: Düzen bozucu ve denge zorlayıcı aktör
6.Çin: Ekonomik ve Teknolojik Süper Güç
1,5 milyar nüfus
Küresel üretim ve tedarik zinciri hâkimiyeti
Yapay zekâ, uzay ve hipersonik teknolojiler
Kuşak-Yol Girişimi
Strateji: Askerî çatışmadan kaçınan uzun vadeli hegemonya
7.Avrupa Birliği: Stratejik Özerklik Arayışı
ABD güvenlik şemsiyesinin zayıflaması
Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası kırılganlık
Ortak savunma ve silahlanma girişimleri
Sonuç: AB fiilen dördüncü bir kutup olma yolunda
8.Türkiye: Bölgesel Güçten Küresel Aktöre
Türk Devletleri Teşkilatı
Çok bölgeli askerî varlık
Yerli ve millî savunma sanayii
Mavi, Gök ve Kara Vatan doktrinleri
Hedef: Stratejik otonomi ve küresel etki
9.Türkiye’nin Güç Projeksiyonu Alanları
Suriye ve Irak: Güvenlik koridorları
Libya ve Doğu Akdeniz: Deniz yetki alanları
Somali ve Katar: Askerî üsler
Karabağ: Bölgesel dengeleyici rol
........