İran halkı yine figüran rolünde! |
İran'ı asırlar boyunca yöneten “Kaçar Hanedanı”nın tahtı, ulema ve orduda başlayan “değişim” talepleri ile sarsıldı.
Tabanda başlayan bu homurdanmanın ardından harekete geçen ve İngilizlerin desteğini alan Kazak Tugayı'nın sivrilen komutanlarından Rıza Han, yaptığı darbe ile hanedanı devirdi.
1925 yılında tahta oturan ve “Pers” olan ülkenin ismini “arî insanların memleketi” anlamına gelen “İran” ile değiştiren Şah Rıza Pehlevi, “çağdaş” bir ülke inşa etmek istiyordu.
Bunun için bir dizi reformlar yapmaya kalkışsa da İran petrollerini işleten Anglo-İran petrol şirketine takılıyordu.
“Petrol gelirlerinin nasıl paylaşılacağı” konusu İran ve İngiltere arasında tartışmalara konu olurken, 1941'de yaşanan İngiliz-Sovyet işgaliyle Şah Rıza Pehlevi, tahttan indirildi.
Rıza Han’ın yerine ise tahta genç oğlu Muhammed Rıza Pehlevi oturtuldu.
Babasının yerine geçen son Şah, ABD destekli “Beyaz Devrim” ile sözde kansız ve kapsamlı bir modernleşme süreci başlattı.
İran, 1947 yılında “Birleşmiş Milletler Filistin Paylaşım Planı”na karşı oy kullanan ve Siyonist İsrail’in “Birleşmiş Milletlere kabul edilmesine” karşı oy kullanan bir ülke iken...
Ne hazindir ki; ipleri Batı’ya kaptıran Muhammed Rıza Pehlevi yüzünden, İsrail’i Türkiye’den sonra “egemen bir devlet olarak tanıyan” ikinci Müslüman ülke oldu.
Takvimler 1951'i gösterdiğinde ise yoğun bir halk desteğiyle iktidara gelen İran'ın milliyetçi Başbakanı Muhammed Musaddık, İngilizlerin çöktüğü petrolün “İran halkına ait olduğunu” dünyaya ilan etti.
Soyu İran'ı bir buçuk asır boyunca yöneten “Kaçar hanedanı”na dayanan, babası da zamanında bakan olan Muhammed Musaddık’ın “petrolü millileştirme” hamlesi, dünya başkentlerinde ve özellikle Londra'da büyük bir yankıya sebep oldu.
Soğuk Savaş şartlarında, İran’ın Sovyetler Birliği kampına kayacağından endişelenen Washington ve Londra, CIA-MI6’in ortak planıyla “Musaddık’ın devrilmesi” yönündeki hazırlıklara başladı.
15 Ağustos 1953’te, ABD’nin İran ordusundaki uzantılarının kalkıştığı........