Artık kelimeler üzerinde fazla düşünmeye gerek yok. Çünkü ‘yeni dünya siyaseti’ni algılayıp ifade edebilecek, ‘seçkin’ kelime kalmadı.

Venezuela’da ‘aslında’ ne olduğunu anlayabilmek için böyle bir giriş cümlesine ihtiyacımız vardı.

Dünya petrol rezervinin yaklaşık yüzde 20’sine, on bin tona yaklaşan altın stokuna sahip bir ülke nüfusunun yüzde 70’i yoksulluk içinde yaşamaya çalışıyorsa bu yalnızca kötü yönetimin değil; küresel sistemin seçici ahlâkının da sorumluluğudur. Bu tablo, böyle bir müdahaleyi meşrulaştırmaz ama müdahale arzusunun nedenlerini açıklar. Uluslararası siyasette “objektif şartlar” çoğu zaman hukuk değil, iştah üretir.x

Yazının başlığında Donald Trump’ı Korkunç İvan’la aynı merkeze neden çektik? İvan, zulmü meşrulaştırmak için Tanrı’yı, Trump ise düzeni ve piyasa istikrarını kullandı. Korkunç İvan, Tanrı adına kelle alıyordu, Trump düzen adına ülkeleri boğazlıyor. Fark bu kadar!

***

Bugün küresel sistem, dört ana güç ekseni üzerinden kilitlenmiş durumda:

ABD: Hukuku yazan ama uymak zorunda hissetmeyen güç,

Çin: Müdahale etmeyen ama ekonomik bağımlılığa zorlayan güç,

Rusya: Hukuku ihlal ederek denge kuran askerî güç,

İran ve İsrail: Bölgesel varoluşsal korkular üzerinden sürekli çatışma üreten aktörler.

İsrail için güvenlik,

İran için rejim devamlılığı,

Çin için ticaret yolları,

Rusya için nüfuz alanları,

ABD içinse küresel liderliğin sürdürülmesi temel önceliktir.

Bu öncelikler çatıştığında, barış tali, hukuk ise araç hâline gelir.

***

Tekrar başa dönersek…

Trump’ın Venezuela hamlesi ne ilk ne de son “hukuksuz düzen kurma” girişimidir. Korkunç İvan’ın çağında kılıç vardı; bugün ise yaptırım, insansız hava aracı ve finansal ambargo… Yöntemler değişse de iktidarın dili değişmedi.

3 Ocak gecesi ABD özel kuvvetlerinin Caracas’ta yaptığı operasyonu okurken meseleye sadece Nicolas Maduro öznesinden bakmamak gerekiyor. Maduro yakalandı ve New York’ta bir gözaltı merkezine götürüldü. ABD yönetimi bunu “hukukî süreç/uyuşturucu suçlamaları” parantezine sokarak küresel itirazların önünü tıkamaya çalışıyor; Maduro cephesi ise “kaçırma” diyor. Tartışma sadece Venezuela’nın iç siyaseti değil: Bir devlet başkanının, Birleşmiş Milletler’in onayı olmadan güç kullanılarak yakalanıp ülke dışına taşınması/kaçırılması,........

© Haber7