"Türkler geliyor!" |
A Milli Futbol Takımımız, 24 yıl aradan sonra yeniden Dünya Kupası’nda… Bütün ülkeyi mutlu eden bu gelişmenin sonucu da yüzlerimizi güldürsün; dileğimiz bu.
Bir zamanlar Basketbol Milli Takımımız için bestelenen ve bugün bile hâlâ dillerde olan “12 Dev Adam” marşı/şarkısı gibi, Futbol Milli Takımı için de özel bir beste yapıldı: “Türkler geliyor.”
Bu iki kelime sadece sözü edilen şarkı ile sınırlı değil; tarihî hafızamızda da bir karşılığı var. “Türkler geliyor” sözü, yüzyıllardır yalnızca askerî ilerlemeyi anlatmadı. Bir medeniyetin, bir kültürel etkinin, bazen korkulan, bazen de beklenen bir varlığın dolaşıma girişini ifade etti. Avrupa’da çocukları korkutmak için kullanılan “Türkler geliyor” ifadesi, bugün ironik biçimde Balkanlar’da Türk dizileriyle, Türkçe kurslarıyla, Türk Hava Yolları uçuşlarıyla, TİKA projeleriyle, Yunus Emre Enstitüsü faaliyetleri ve kültürel diplomasi faaliyetleriyle yeniden hatırlanıyor. Bir zamanlar, Avrupa’nın ortalarına kadar gitmeyi başaran Türklere karşı duyulan korkuyu anlatmak için kullanılan ifade, bugün birçok bölgede bir merakın, ortak bir tarihin ve kültürel yakınlaşmanın metaforuna dönüşmektedir.
İtalya’da yüzyıllarca kullanılan “Mamma li Turchi!” (“Anne, Türkler geliyor!”) sözü, Osmanlı ilerleyişinin Avrupa bilinçaltındaki etkisini gösteren en önemli örneklerden biridir. Benzer ifadeler Avusturya kırsalında da görülür. Bazı kaynaklarda çocukları eve çağırmak için “Türken kommen” (“Türkler geliyor”) denildiği aktarılır.
Burada dikkat çekici olan şey şu: Dün olduğu gibi bugün de Avrupa’da “Osmanlı geliyor” veya “Müslümanlar geliyor” söylemi doğrudan “Türkler geliyor” biçimiyle söylenmektedir.
Bu durum, “Türk” kelimesinin yalnızca etnik değil, medeniyet temsil eden bir üst kimlik olarak algılandığını gösterir. Fakat 21. yüzyılda aynı ifade başka bir bağlamda yeniden ortaya çıkmıştır. Bugün Balkan şehirlerinde dolaşırken çok farklı bir “Türkler geliyor” hissiyle karşılaşılır: Saraybosna’da........