Günümüz dünyası, belirsizliğin olağan hale geldiği bir dönemden geçiyor. Küresel ekonomideki dalgalanmalar, teknolojik dönüşümlerin hızlanması, iklim krizinin etkileri ve jeopolitik gerilimler; bireylerin, işletmelerin ve devletlerin karar alma süreçlerini kökten değiştiriyor. Artık hiçbir karar, tam bilgiye dayanarak alınamıyor. Bu nedenle “belirsizlik içinde güvenli karar alma” yalnızca bir yönetsel beceri değil, hayatta kalma stratejisi haline gelmiş durumda.
Belirsizliğin Yeni Anatomisi
Geçmişte belirsizlik çoğunlukla öngörülemez ekonomik şoklar veya siyasi krizlerle sınırlıydı. Ancak günümüzde belirsizliğin kaynakları çok daha karmaşık. Teknolojik yeniliklerin yarattığı dönüşüm hızı, bilgi kirliliği, sosyal medya etkileri ve küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığı, karar süreçlerinde “bilinmeyenler” alanını genişletti. Artık bir yatırımcı yalnızca döviz kuru riskini değil, yapay zekâ kaynaklı istihdam dönüşümünü, iklim politikalarının maliyet etkisini ve sosyal hassasiyetleri de hesaba katmak zorunda.
Bu durum karar alıcılar açısından “güvenli karar” kavramını yeniden tanımlamayı zorunlu kılıyor. Güvenli karar, artık “doğru kararı” değil, “yanlış olsa bile en az zarar veren kararı” ifade ediyor. Ekonomistler buna “karar sağlamlığı” (decision robustness) adını veriyor. Yani bir kararın değeri, yalnızca getirisine değil; farklı koşullar altında ayakta kalma gücüne göre de ölçülüyor.
Bilgi Değil, Yorum Yeteneği Öne Çıkıyor
Belirsizlik ortamında karar alma sürecinde en önemli fark yaratan unsur bilgi miktarı değil, bilgiyi analiz etme yeteneğidir. Çünkü belirsizlik arttıkça bilgi bolluğu da anlamını yitirir. İnsanlar ve kurumlar çoğu zaman veri içinde boğulur, ama güvenli bir karara ulaşamaz. Bu noktada analitik düşünme, senaryo üretme ve olasılık değerlendirme becerileri ön plana çıkar.
Güvenli karar........

© Haber Gündemim