Paul Virilio ve Yapay Zekâ Çağında Hızın Politikası |
Paul Virilio, hızın yalnızca fiziksel bir olgu olmadığını; politik, kültürel ve epistemolojik bir güç olduğunu söyler. Onun “dromoloji” adını verdiği kavram, bir “hız bilimi”dir —modern toplumların nasıl hız tarafından yönetildiğini anlamaya çalışır.
“Tarih artık mekânın değil, hızın hızının tarihidir.”
Virilio’ya göre, hız her zaman iktidarın ölçüsüdür. Ordu en hızlı haberleşmeyi, en hızlı manevrayı yapabildiği ölçüde güçlüdür. Devletler, teknolojik hız üstünlüğüyle hâkimiyet kurar. Bilgi çağında bu denklem değişmemiştir: Artık tankların değil, algoritmaların hızı belirleyicidir.
Görünmez Savaş Alanı
Virilio, teknolojik yeniliği her zaman askerî stratejiyle ilişkilendirir. 19. yüzyılın demiryolu, 20. yüzyılın radar sistemleri, 21. yüzyılın veri ağları… Hepsi, savaşın lojistiğini hızlandıran araçlardır.
Bugün ise savaş alanı artık fiziki değil, dijital. Veri, silah; hız, hâkimiyet; bilgi, mermi işlevi görüyor.
Yapay zekâ sistemleri, kararları insandan daha hızlı alabiliyor. Finans piyasaları milisaniyeler içinde trilyonlarca doları yönlendirebiliyor. Devletler, siber saldırılarla ülkeleri çökertmeden işgal edebiliyor. Virilio’nun bu dönüşüm hakkındaki sezgisi çarpıcıdır: “Hız, artık mekânı değil, insanı aşındırıyor.”
Yapay Zekâ Çağında Dromopolitika
Virilio, 20. yüzyılın sonunda “zamanın sömürgeleştirilmesi”nden bahseder.
Bu ifade, 2020’ler dünyasında tam anlamıyla gerçekleşti.
Yapay zekâ algoritmaları, yalnızca işleri hızlandırmıyor —insan zamanını kolonize ediyor.
Bir yapay zekâ artık bizden önce........