We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

ORTA ASYA  VE BÖLGE GÜVENLİĞİ

1 1 0
24.09.2021

Hint-Pasifik bölgesinde suların ısındığı bu dönemde Orta Asya ülkelerinden Tacikistan, 16-17 Eylül tarihlerinde başta Rusya ve Çin olmak üzere büyük güçlerin başını çektiği örgütlerin zirvelerine ev sahipliği yaptı. ABD ve müttefiklerinin Afganistan'dan çekilmesinin ardından gözler burada düzenlenen Şangay İşbirliği Örgütüne (ŞİÖ) ve Rusya’nın liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütünün (KGAÖ) zirvelerine çevrildi.

KGAÖ zirvesinin Sonuç Bildirgesi'nde bölge güvenliği, nükleer silahların yayılmasının ve uzayın silahlanmasının önlenmesi gibi geniş kapsamlı konular yer alıyor. Ayrıca KGAÖ Sonuç Bildirisi’nde, üye devletlerin tek taraflı zorlayıcı kısıtlayıcı tedbirler uygulamasını kınadığı belirtilerek Rusya’ya uygulanan yaptırımlar eleştiriliyor.

KGAÖ, “Rusya’nın eski SSCB ülkeleriyle bir çatı altında ortak güvenlik alanı oluşturma çabası” şeklinde nitelendirilirken, ŞİÖ ise bölge ülkeleriyle sınır sorunlarını çözmek üzere kurulan ve Çin ile Rusya’nın başını çektiği bir örgüt. Esasen örgüte üye devletlerin başta Afganistan olmak üzere bölge ile ilgili sorunlara yönelik ortak tutum ve görüş sergilemesi bekleniyordu. Ancak zirveden kısa süre önce Rusya, Çin ve Hindistan liderlerinin zirveye gelmeyecekleri ancak çevrimiçi katılacakları açıklanmış ve zirvelerin verimliliği konusunda tartışmalar başlamıştı. Rus Parlamentosu Duma seçimleri öncesinde gerçekleşen zirveye Rus lideri Vladimir Putin negatif PCR testine rağmen çevrimiçi olarak katıldı. Kovid-19 salgınının başlamasıyla ülke içindeki gezilerine devam eden ancak ülkeden çıkmayan Çin lideri Şi Cinping de ŞİÖ zirvesine çevrimiçi katılım sağladı. Cinping ile Afganistan konusunda farklı görüşlerinden ötürü yüz yüze buluşmak istemeyen Hindistan Başbakanı Narendra Modi de aynı şekilde toplantıya çevrimiçi katıldı.

KGAÖ, Rusya’nın eski SSCB ülkeleri (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Beyaz Rusya ve Ermenistan) ile bir çatı altında ortak güvenlik alanı oluşturma hedefiyle kuruldu. KGAÖ’nün otuzuncu, ŞİÖ’nün ise yirminci yıldönümüne denk gelen zirvelerin arifesinde 15 Eylül’de üye ülkelerin Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Güvenlik Konseyi Genel Sekterlerinin ortak toplantıları da gerçekleştirildi. Çin ve Rusya’nın yanı sıra Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın üye olduğu ŞİÖ, Özbekistan’ın üyeliğe kabul edildiği 2001 tarihine kadar “Şangay Beşlisi” olarak adlandırılıyordu. Ancak 2001 yılında Özbekistan’ın örgüte üye olmasıyla üye sayısı altıya çıktı. 2005’te düzenlenen ŞİÖ zirvesinde ise ABD’nin Özbekistan’da 11 Eylül sonrası açtığı üssün kapatılması istenmiş; gözlemci üyeler İran, Pakistan ve Hindistan’ın da resmi üye yapılması........

© Günışığı Gazetesi


Get it on Google Play