Suçun Konusu

Organ ve doku ticareti suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 91. maddesinde düzenlenmiş ve ciddi cezai yaptırımları olan bir suç türüdür. Bu suçların maddi konusunu “organ” ve “doku” oluşturur.

Suçun Faili ve Mağduru

Bu suçların faili herkes olabilir. Öğretide suçun failinin yalnızca uzman hekimler olduğu yönünde bir görüş bulunsa da suçun faili kişinin kendisi de dahil olmak üzere herkes olabilir. Kişinin kendi organ ve dokuları açısından bu eylemleri işlemesi de suçu oluşturmaktadır.

Sağ bir kişiden organ ve doku alınarak ticaret yapıldığında suçun mağduru, organ veya doku alınan kişi iken, ölüden organ ve doku alınarak ticaret yapıldığında suçun mağdurları, ölenin mirasçıları ve devlettir.

Suçu Oluşturan Fiiller

Türk Ceza Kanunu’nda organ ve doku ticaretine ilişkin beş ayrı suç fiili düzenlenmiştir. Beş ayrı suç tipi de tehlike suçu niteliğinde olup bu suçların oluşması için bir sonucun doğması aranmamaktadır.

1-Hukuken geçerli rızaya dayalı olmaksızın, kişiden organ alan kimse, beş yıldan dokuz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun konusunun doku olması halinde, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Eğer suçun konusu doku ise, daha hafif bir ceza öngörülmüştür. Burada tanımlanan suçun işlenmesi sonucunda mağdurun ölmesi halinde, kasten öldürme suçuna ilişkin hükümler uygulanmaktadır.

2-Hukuka aykırı olarak, ölüden organ veya doku alan kimse, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Organı veya dokusu alınan kişinin, tıbben ölü olup olmadığı, tıp kurallarına uygun bir şekilde ve oy birliği ile belirlenir.

3-Organ veya doku satın alan, satan, satılmasına aracılık eden kişi hakkında, organ söz konusu ise beş yıldan dokuz yıla kadar, doku söz konusu ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun oluşabilmesi için alınan organ veya doku hukuka uygun olup olmamasından bağımsızdır. Burada önemli olan, organ veya dokunun para veya başka bir maddi menfaat karşılığında ticarete konu edilmesidir.

© Günışığı Gazetesi