Ekonomik kriz dönemlerinde ortaya çıkan "ruj etkisi" aslında hepimizin farkında olmadan deneyimlediği psikolojik bir olgu. İnsanlar, büyük harcamalar yapamadığı zamanlarda kendini küçük lükslerle avutma eğiliminde oluyor. Bir ruj, kaliteli bir kahve veya özel bir çikolata. Bunlar aslında ekonomik belirsizlik dönemlerinde kişiye "hâlâ hayatımda kontrol edebildiğim şeyler var" hissi veriyor.

Psikologlar bu durumu oldukça doğal buluyor. Ekonomik stres altındaki bireylerin sembolik ve uygun fiyatlı ürünlere yönelmesini, bir çeşit psikolojik savunma mekanizması olarak görüyorlar. 2008 krizinde kozmetik markalarının ciro ve karlılık artışı veya pandemi döneminde kozmetik ya da benzer ürünlerin satışlarındaki yükseliş, bu teorinin somut kanıtları olarak gösteriliyor.

Ekonomistler ise olaya biraz daha farklı bakıyor. Büyük harcamaların düştüğü dönemlerde bu küçük lükslerin perakende sektörünü ayakta tuttuğunu, talepteki çöküşü kısmen yavaşlattığını söylüyorlar. Yani aslında bu küçük kaçamaklar, ekonomide bir nevi dengeleyici rol oynuyor.

Ancak işin bir de eleştirilen yönü var. Davranışsal........

© Gazete Pencere