We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ya zaman var olmasaydı? – Demet Parlar

7 11 10
09.12.2018

Demet Parlar

Kuantum fiziğinin sezgilerimizin ve gündelik gerçekliğimizin ötesindeki gerçeklerini anlamanın ve algılamanın zorluğu, konunun benim gibi amatör meraklıları için zaman zaman bir sıkıntıya dönüşür.

Richard Feynman’ın “kuantum fiziğini anladığınızı sanıyorsanız, hiçbir şey anlamamışsınızdır” şeklindeki esprisi sizi rahatlatsa da anlama isteğinizi kamçılar. Gerçekliği ve içinde mini minnacık bir yer kapladığımız dünyamızı, dünyamızın çok daha küçük bir yer kapladığı koca evreni merak ediyorsanız eğer, atom altı dünyasını açıklayan bu kuramı anlama isteği, peşinizi hiç bırakmaz. Bu ihtiyaç nedeniyle olsa gerek, hemen her gün farklı bir yayınevinden modern fizik kuramlarına dair farklı bir kitap yayınlanıyor. Ve okur olarak hangisini seçeceğiniz konusunda zorlanıyorsunuz.

Benim bu alandaki favori yazarım Feynman’a, “Ya Zaman Var Olmasaydı ?” kitabını okuduktan sonra Carlo Rovelli de eklendi. Ardı ardına iki kitabını daha (“Fizik Üzerine Yedi Kısa Ders” ve “Gerçeklik Göründüğü Gibi Değildir”) aynı rahatlık ve abarttığımı sanmayın ama mutlulukla okudum. “Miletli Anaksimandros ya da Bilimsel Düşüncenin Doğuşu” isimli kitabı da kütüphanemde, ilk fırsatta okunmak üzere bekliyor.

Rovelli, kendi deyişiyle, “yeni bir dünya kurma hayalinin katı gerçekliğe tosladığı anda” geç bir tutku olarak bilime sevdalanan, kuantum çekimi alanında uzmanlaşmış bir bilim insanı. “Ya Zaman Var Olmasaydı ?” kitabının arka kapağında belirtildiği gibi gerçekten “edebiyat lezzetinde” yazan bir fizikçi.

1956 yılında Verona’da doğuyor, günümüzün öncü fizik kuramcıları arasında sayılıyor. Ne yalan söyleyeyim bu kitabı görene kadar böyle bir soru, zamanın olmaması olasılığı hiç aklıma gelmemişti. Newton fiziğinin mutlak uzay ve zaman kavramları Einstein’ın görelilik kuramıyla “uzay-zaman”a, klasik fiziğin “nedensellik” kavramı kuantum fiziği ile “olasılık”a dönüştükten sonra, bu yeni bakışla böyle bir dünyayı algılamaya çalışırken, bir de “zamansız” evren düşüncesi açıkçası beynimin sınırlarını zorlayan bir soruydu. Rovelli “Ya Zaman Var Olmasaydı ?” derken ne demek istiyordu acaba?

Aslında Rovelli kitapta hem bu hipotezini açıklıyor hem de bir anlamda düşünsel otobiyografisini anlatıyor. Henüz üniversite dördüncü sınıftayken okuduğu bir fizik makalesinde fiziğin halen çözülmemiş problemi olmaya devam eden problemle karşılaşmış yazar ve “büyülenmiş”.

“Einstein’ın genel göreliliği ile kuantum mekaniği teorileri neredeyse kesine yakın doğrulanmasına........

© Gazete Karınca