“Ölümü düğün gecesi (şeb-i arûs) olarak anlayan insana tesir edecek hangi güç vardır?
O güçlü yenilmez insan. Mevlana’dır.
Ölüme ve hayata, zamana ve tarihe yenilmeyen insan...
Anadolu toprağına durmadan tohum saçıldı.
Bundandır ki, açılan bin bir çiçek ve gül, Horasan koktu, maveraünnehir koktu...”
(Sezai Karakoç; Mevlâna)

“Dünyaya dair elbiseleri, alacalı ve yamalı bir bohça gibi üstünden çıkarıp attıktan sonra
ölüm, aşığı maşuğa vasıl eden bir köprü gibiydi.”
(Annemarie Schimmel; Doğudan Batıya)

Mevlana, vuslatının 752. Yıldönümünde anılıyor. Şeb-i Arûs, yani düğün günü, yani vuslat yani kavuşma. Ölüm gününü düğün günü olarak görmek ne büyük mana; aşığın maşukuna kavuşması, parçanın bütüne, kesretin vahdete ulaşması... Sahi her doğan insan neden gözyaşıyla başlıyordu hayata, neden ağlayarak ilk adımını atar dünyaya insan? Dünyaya atılmış olduğu için mi ağlar insan, neden, sahi neden? Bir ayrılıkla, büyük bir ayrılıkla başlamıştı her şey. Cennetten yeryüzüne inen Hazreti Adem’in ağlayışı da, ana ‘rahm’inden dünyaya gelen insanın ağlayışı da bu dünyaya olan yabancılık duygusundandır. Dünyada gariptir, yabancıdır insan.

O yüzden “Bi’ş-nev în ney çün hikâyet mîkoned/Ez cüdâyihâ şikâyet mîkoned” diyerek başlamıştı Mesnevi. “Dinle neyden, kim hikâyet itmede/Ayrılıklardan şikâyet itmede” Evet, Mesnevi baştan sona bu ayrılığı anlatacaktı. İnsanın özünden ayrı oluşuna nağmeler dökülecekti baştan sona. Ve “ney” bu ayrılığın temsili olarak her dem bize ötelerden nağmeler sunacak, Öte’ye olan hasretimizi ney ile teskin etmeye çalışacaktık.

Ney, yeryüzüne gönderilen insanın serüvenini temsil etmektedir. Aslından, asli vatanından uzaklaşmıştır insan, yabancılık çekmektedir, özlenen yurt “ney”in yani kâmil insanın ayrı düştüğü için şikâyet ettiği yurttur. Ney’in anlattıkları, insanın ayrılık öyküsüdür. O, kamışlıktan kesileli beri inlemekte ve kadın erkek herkesi ağlatmaktadır. Ney; arayışıdır insanın, dünyada,........

© Gazete İpekyol