We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Haymana – Ankara – Londra hattında Uluslararası PEN Başkanlığı

33 41 65
26.09.2021

Uzun ve dolambaçlı bir yolculuk var önümüzde. Yüzyıl öncesine ışınlanıp hızla bugüne gelmemiz gerekiyor.

Tek kolunu cephede, I. Cihan Harbi’nde kaybeden 35 yaşındaki yedek subay Ahmet Celal, yenilginin ve sakatlığın utancıyla İstanbul’a dönmeyi sindiremez. Emir eri Mehmet Ali onu alıp Porsuk Çayı kıyısındaki köyüne götürerek ziyan olmaktan kurtarır…

Ne mümkün? Köylünün gözünde bir Yaban’dır o. Köylü, halk için subay, bürokrat, şehirli okumuş takım dışarılıklı yaban, yabancıdır. Devletliler; memleketin yöneticileri, sahipleri içinse halk, köylü yabandan da öte, yabanidir. Hep öyle kalacaktır. Dünyaları ayrıdır.

İşte, düşman gelmiş kapıya dayanmıştır. Top atışları gümbür gümbür yankılansa da köylünün kılı kıpırdamaz. İşi gücü olan kendi derdinde, gayrısı aylaklığında, miskinliğinde. Ahmet Celal söylenir:

Siz neden düşmanla savaşmıyorsunuz? Siz Türk değil misiniz?

Cevap:

- Yok beyim biz Türk değiliz, Osmanlıyız, O dediklerin Haymana (ovasında göçebe) olarak yaşarlar.

***

“Cumhuriyete bir ideoloji oluşturmak” üzere yola çıkan, kendilerine biçtikleri misyonu dergilerine verdikleri adla da ortaya koyan Kadro takımından Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban romanı Kadro’nun manifestosu olarak da okunabilir. İnsanlar ve davranışlarının sıklıkla behimi (hayvani) sıfatıyla anıldığı roman 1932’de yayımlandı. Yazarın da kurucularından olduğu dergi aynı yıl Ocak’ta çıkmaya başladı. Klasik aydın – halk kopukluğuna vurgu yapan Yaban, bir yanıyla da yine Karaosmanoğlu’nun muhasebe ve ütopya romanı Ankara’nın ilk cildi, ön hazırlığı gibidir.

Mustafa Kemal’in onayıyla çıkan Kadro ikinci yılın sonunda yine onun talimatıyla yayınına son verdi Ocak 1935’de. Yakup Kadri de sonra kitabını yazacağı Zoraki Diplomat olarak Tiran yolunu tuttu.

Onun Tiran’a yollanmasından 30 yıl sonra, 1965’de Ankara’nın 100 kilometre ötesinde, Haymana ovasındaki yarı göçer köylerden Şeyhhanı’nda doğan Burhan Sönmez, hayli meşakkatli, hayli uzun yolculuğun ardından 24 Eylül 2021’de Uluslararası PEN Kulüp Başkanı seçildi.

Şairler, yazarlar, romancıların uluslararası birliği olarak 1921’de Londra’da kurulan PEN Kulüp’e 100. yılında bir Haymanalı başkanlık ediyor.

Haymana’dan Londra’ya

Yüz yıl önce; Sakarya Meydan Savaşı sırasında Porsuk Çayı kenarındaki köylüler, Türkler için her ne kadar Haymana Ovası’nı işaret etse de ova köylerinden Şeyhhanlı ve çevresinde anadil Kürtçedir. Yaban’dan otuz yıl sonra 1960’larda da yöre ve insanı romanın konu........

© Gazete Duvar


Get it on Google Play