We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Devlet neydi?

55 20 33
28.03.2021

Çocuktum, büyük büyük adamlar neredeyse sürekli aynı sözü tekrarlayıp duruyordu. Bazen huşuyla, bazen hışımla: Devlet!

Bazı büyük adamlar devlet derken ilk e’yi farklı bir edayla seslendiriyordu sanki. Kapalı e. Bazıları da e yerine ö kullanıyor, Dövlet diyordu. Yine büyük, haşmetli, yüce. Murat Bardakçı bir ara ortalığa ayar vermişti zaten: “Bilen bilmeyen herkes konuşuyor! Osmanlı Devleti’nin resmî adı ‘Devlet-i Aliyye’dir!” Türkçesi: Büyük Devlet. O kadar.

Yine kulağımdaki seslerde, hep erkek bir havası vardı devletin.

Şüpheye yer bırakmayacak şekilde, yaşı-başı ne olursa olsun gücün, kudretin sahibiydi. Ki zaten ebed müddet-ezel ebet vurgusu vardı daima. Baba sıfatıyla anılıyordu. Herkesin, hepimizin babası. Koruyucu, kollayıcı. Eli şefkat saçıyordu. Gücünü sınamaya kalkanlara, düşmanlara karşı demir yumrukla çıkıyordu tabii ki.

Sonraları edebiyata, kitaplara merak sardığımda devletin başka başka halleri, biçimleriyle karşılaştım.

İlk şaşkınlığı Kemal Tahir’le yaşadım. Devlet Ana da neyin nesi? Baba değil mi o!

Çok kafa karıştıran bir yazar Kemal Tahir. Esir Şehir ve Esir Şehrin Mahpusu da onun kaleminden çıkma. İttihatçı yüzbaşı Cemil’i, namı diğer “cehennem topçu Cemil”i Yol Ayrımı’ndan Milli Mücadele zamanlarına taşırken alışılagelen “destan”dan çok Yorgun Savaşçı’yı anlatır. Sonrası Kurt Kanunu; İzmir Suikastı da gene aynı hesaplaşma…

Devlet Ana’yla en başa dönüyor, Ertuğrul Gazi’den Osman Bey’e, oradan cumhuriyete yedi yüz yıllık mufassal Anadolu-Türk tarihini romanlaştırıyor Kemal Tahir. Aşktan da söz etse, eşkıyalıktan, kendi deyişiyle rezillikten, mütarekeden, milli mücadeleden de söz etse onun ilelebet meselesi devlet. Kimi zaman kerim, kimi zaman ceberrut.

Kemal Tahir, 1960’larda Çin’deki Kültür Devrimi’nin de etkisiyle Batı’da yükselen, bizde de yankı bulan Asya........

© Gazete Duvar


Get it on Google Play