A enfermidade e a pobreza, por privado |
ESE DOCUMENTAL está baseado en un libro da escritora Linda Rosenkratz no que conta unha longa conversa que tivo co fotógrafo Peter Hujar (1934-1987) na casa del en Manhattan en 1974, cando as rúas da cidade estaban ocupadas polas obras de arte e os cubos de lixo.
A Linda Rosenkratz gustáballe falar. O primeiro que publicou foi 'La charla' (Anagrama). Reúne tres amigos nunha praia da cidade no verán de 1965. Gravan o seu diálogo. O trío fala de sexo —promiscuidade, ménages à trois, masturbación, sadomasoquismo...—, de drogas —unha experiencia co LSD—, de cultura —Scott Fitzgerald, Proust, Allen Ginsberg, Bob Dylan...—, de psicanálise e do mundo artístico no que os tres se moven, a Nova York de Warhol, Susan Sontag, o expresionismo abstracto, as festas interminables... A obra foi un éxito.
Rosenkratz busca repetilo. Piden a amigos creadores que anoten a súa rutina dun día calquera, o 18 de decembro de 1974. Peter Hujar, un deles, ignora a petición. A autora vai, xa que logo, á súa casa para que trate de recordalo. Hujar lembra que tivo unha conversa con Susan Sontag. A pensadora prologoulle 'Portraits in life and death', que combina retratos do círculo creativo underground de Nova York da altura con fotos das momias que están nas catacumbas de Palermo. Era o amencer da pandemia da sida, que padecía o propio fotógrafo.
Ana e máis eu vimos o documental despois de xantar. A ela gustoulle máis ca min, penso que se debe a que o puxemos en inglés e cústame ir traducindo os subtítulos. Interesoume cando Hujar conta que foi tirar fotos de Allen Gingsberg, a quen admiro fondamente polo estarrecedor 'Ouveo' (Positivas). Hujar dedícalle un par de horas e conclúe: "Comprendín que non se pode molestar a Deus".
Despois de ver 'Un día de Peter Hujar' saín da casa. Achegueime a unha libraría coa idea de comprar 'Foto por privado' de Simon Chevrier, publicado por Random House. Lera que está sendo un fenómeno en Francia e eu son entregadamente devoto desa cultura. Atopeino. Lín 'Premio Goncourt' na capa e dirixínme á caixa. Lin mellor: 'Premio Goncourt á primeira novela' e volvín deixalo. Desconfío dos escritores debutantes, non pola calidade, senón porque intentan meter todas as boas ideas que se lles ocorren nese texto inicial.
Pero vin a portada. Aparece un rapaz espido de melena breve sentado nunha cadeira. Está corcovado e ten a perna esquerda cruzada sobre outra. Chucha no dedo gordo. A imaxe é de Peter Hujar. Levei a novela.
Simon Chevrier (1992) é un escritor de Le Havre. 'Foto por privado' está ambientada no amencer da epidemia do covid, cando nin o presidente Enmanuel Macron sabe en que consiste a amenaza. O narrador vai encadeando un traballo miserable tras outro ata que aburre e se converte en chapeiro.
Na casa dun amigo descubre a fotografía que acabaría por animarme a comprar esa novela. Empeza a investigar nela chegando Peter Hujar. Con esa base busca o modelo que posou para el. Acaba sabendo quese chama Daniel Schook, un cantante de country e mimo de rúa que traballara para o artista en 1981.
Simon Chevrier explica ao periodista Kevin Bonnaud para o xornal L'Humanité que "o traballo de investigación desa foto foi inicialmente un traballo de investigación académica. Só o integrei en 'Foto por privado' un ano despois de telo empezado a escribir. A fotografía permitiu estruturar as interaccións, evitando así que as escenas avanzasen demasiado rápido. Escribir este libro foi unha construción de equilibrio".
O pai de Daniel Schook desaparecera no principio da súa vida e a nai tardaría pouco máis en abandonalo. Schook faise adulto. Traballa na rúa coa esperanza delirante de que a súa nai pase un día por diante del, o recoñeza e acepte falarlle. Nese tránsito de anos, o mozo contrae a sida.
O narrador da obra tamén vai buscando o seu pai. A diferenza é que o seu vive, pero está a morrer. O narrador sente que nunca estivo á altura que o proxenitor merecía e iso frústrao ferozmente.
Ben, deixarei de disimular para centrarme en 'Foto por privado'. Sentía reparo de saber que era unha confesión do autor porque a narración me axitara fondamente. Busquei entrevistas na prensa francesa nas que confirmei que o narrador é o propio Simon Chevrier. É un rapaz de mirada azul e asustada que, durante un ano, tivo que vender o seu corpo para manterse. Evitaba volver a casa porque os seus pais caeran enfermos e estaban no paro. Tiraran un ano co axuda dunha avoa, pero despois veu a fame e, como consecuencia, converterse en obxecto sexual de Simon. "Por sorte non durou moito e non tiven clientes desagradables", contou a Álex Vicente para El País hai un par de semanas.
A pesar das miñas dúbidas sobre os primeiros libros, este gustoume no seu estilo. Trata temas arduos —a enfermidade, o loito, o sexo remunerado, a ansiedade, a pobreza—. Faino dun xeito sinxelo, de conversa que recorda á de Linda Rosenkratz, e que trasluce mansedume.
A través da busca que fai do nome do modelo que aparece na fotografía de Peter Hujar, Simon Chevrier reproduce "un eco inconsciente do que representa a desaparición dun ser querido, como un pai, do medo ao esquecemento, en resonancia co loito que atravesaba daquela