We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

İran’ın yeni cumhurbaşkanı kim?

3 2 0
24.06.2021

İran’da tartışmalı cumhurbaşkanlı seçim süreci tamamlandı ve Hasan Ruhani’nin yerine Eski Yargı Erki Başkanı İbrahim Reisi geçti. Middle East Eye (MEE) sitesinin muhabirleri, dünya kamuoyunca çok az tanınan İbrahim Reisi’nin geçmişinin izini sürdü ve nasıl bir siyaset izleyeceğine dair ipuçları toplamaya çalıştı. İşte genel hatlarıyla İran’ın yeni cumhurbaşkanının portresi:

“Aşırı muhafazakâr din adamı ve yargı erkinin başı İbrahim Reisi, İran’da İslam Cumhuriyeti’nin ilanından beri en düşük katılımının görüldüğü seçimde cumhurbaşkanlığını kazandı.

Reisi 15 yaşında, 1979 İslam Devrimi’nden dört yıl önce doğduğu Meşhed kentinden ayrılıp ülkenin en önemli ilahiyat okullarının bulunduğu kutsal Kum kentine gitti. 1981 yılında başkent Tahran yakınlarındaki Kerec kentinin başyargıcı olmak üzere eğitimini bıraktı.

“Ölüm Komitesi” yargıcı mı “ılımlı” bir kişi mi?

10 yıldan az bir sürede yargı erki içinde çok sayıda üst düzey görevlere getirildi ve muhalefetin “ölüm komitesi” yaftasını yapıştırdığı heyetin en genç üyesi oldu.

Bu komite, 1988 yılında, 2.000 ila 4.000 arasında İranlı siyasi mahkumun idam edilmesini hükmetti. İran ve Irak’ta terör örgütü olarak kabul edilen Halkın Mücahitleri Örgütü üyelerinin yanı sıra Marksist ve solcu grupların üyelerinin de bu kişiler arasındaydı.

İnfazların ölçeği, hızı ve hukuki usullere aykırılığı o sıralar İslami Cumhuriyet’in lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin halefi olarak atanan merhum Ayetullah Ali Muntazeri’den bile itirazların yükselmesine neden olmuştu. Muntazeri’nin, diğer meselelerin yanı sıra infazları eleştirmesi, 1989’da görevinden alınmasına yol açtı.

Aynı yıl Tahran başsavcılığı görevine atanan Reisi, merhum Ayetullah Ekber Haşimi Rafsancani tarafından “ılımlı” bir kişi olarak tanımlanmıştı.

Reisi daha sonra 1994 yılında yargı erkine bağlı Devlet Denetleme Kurumu Başkanı oldu.

Hamaney’i eleştirdi ama muhalif değil

Reisi kendisini, “Dinî Lider Ayetullah Ali Hamaney’in gerçek destekçisi ve takipçisi” olarak göstermeye çalışsa da, onun bazı konuşma ve tutumlarını zaman zaman eleştirdi.

1996’da Rafsancani’yi ziyareti sırasında Reisi, Hamaney’in Rafsancani’nin cumhurbaşkanlığı döneminde ülkedeki yolsuzluklara üstü kapalı biçimde atıfta bulunmasını eleştirdi. Reisi, Hamaney’in yorumlarını “zararlı” olarak niteledi ve makamına konuya ilişkin dosya veya belgenin ulaşmadığını söyledi.

Yine de kimliğinin gizli kalmasını isteyen bazı İranlı kaynaklar, Reisi’ye dair şu yorumu yapıyorlardı: “Kişisel olarak ılımlı bir kişi olmasına rağmen zaman zaman rejimin siyasetini eleştirmeyi sürdürürken istikametini hiç değiştirmedi ve talimatları her zaman hassasiyetle yerine getirdi.” Söz konusu rejimin, Hamaney ve onun tarafından kontrol edilen güvenlik aygıtını da içerdiği unutulmamalı…

Reisi, 2009’da yargı erkinin baş yardımcısı olarak, oy pusulalarının muhafazakâr Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad lehine........

© Fikir Turu


Get it on Google Play