CEYLANIN GÖZÜNDEN ADALET |
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla.
Bu makale, İslam düşüncesinde Usul-u Din’in temel esaslarından biri olan adalet ilkesini, Hz. İmam Rıza’nın (as) meşhur “ceylanın kefili olma” mucizesi bağlamında yorumlamayı amaçlamaktadır. Ceylanın İmam’a sığınması, süt vermek üzere izin istemesi ve söz vererek geri dönmesi, sadece bir menkıbe olarak değil, aynı zamanda adaletin, güvenin ve velayet makamının doğa ile kurduğu metafizik bağın bütünsel bir anlatımıdır. Bu bağlamda çalışmada adaletin İslam kelamındaki yeri, imamların mahlûkatla ilişkisi, kefaletin ahlaki anlamı ve modern bağlamda bu olayın toplumsal vicdan açısından karşılığı incelenmektedir.
İslam kelamında Usul-u Din beş temel ilkeden oluşmaktadır: Tevhid, Adalet, Nübüvvet, İmamet ve Me’ad. Bu ilkelerden adalet, Allah’ın asla zulmetmeyeceği, her işinde hikmet ve adaletle hareket ettiği inancına dayanmaktadır (Nasr, 2006). İslam kelamcıları, adaletin Allah’ın zati sıfatı olduğunu ve insan aklıyla da kavranabileceğini savunurlar. Yani adalet, sadece teolojik bir kavram değil, aynı zamanda epistemolojik ve etik bir ilkedir (Tabatabai, 1993). Hz. İmam Rıza’nın (as) , masum bir hayvanın hakkını koruma yönündeki tutumu, bu ilkenin pratik düzlemdeki önemini yansıtmaktadır. Ehli Beyt İmamları, sadece dini lider değil, aynı zamanda ilahi adaletin yeryüzündeki temsilcileridir. İlahi adaletin dünyadaki en yüksek makamda temsiliyeti olan kişilerdir. Onlar masumiyet sıfatına sahip oldukları için, kararları daima adaletli ve hikmetlidirler (Ayoub, 2014). Bu bağlamda, İmam Rıza’nın (as) ceylana kefil olması, sadece şefkat değil, aynı zamanda ilahi düzenin adil bir şekilde yürütülmesine aracılık etmesi şeklinde yorumlanmaktadır. Hz. İmam Rıza (as), bir ceylanın yardım sesini duyacak kadar adaletle davranarak yalnız insanlara değil, tüm varlığa karşı sorumlu bir velayet modeli sergilemektedir.
Allah-u Teâlâ (cc) Kuran-ı Kerim’de şöyle buyurmaktadır:
“Allah adaleti ve ihsanı emreder…” (Nahl, 16/90)
Hz. İmam Rıza (as) , bu ayetin tam bir tefsiridir.
Bir Ceylanın Duruşundan İlahi Adalete…
Hz. İmam Rıza’ya atfedilen “ceylanın kefili mucizesi”, Müslüman halk anlatılarında ve özellikle Ehli Beyt’e duyulan sevginin ifadesi olan menkıbe geleneğinde özel bir yere sahiptir. Rivayetlere göre, İmam Rıza (as) bir yolculuk sırasında, bir avcının eline düşmüş anne bir ceylanla karşılaşır. Ceylan,........