Tamam ya da grev: MESS’in ücret zammı tavanı yüzde 0.63 |
Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) ile üç işçi sendikası arasında süren grup toplu iş sözleşmesi (TİS) görüşmelerinde bir eşik aşılmış görünüyor. MESS, 1960’lı yıllardan itibaren sürdürdüğü, artık gelenekselleşmiş lakırtıyı tekrarladı ve işçi ücretlerinin döviz bazında tarihi zirvelere ulaştığını iddia etti. Türkiye’de sanayi kârlılığının gerilediği, kâr marjının gerilediği doğru. Ancak, gerileyen kâr marjı, sermaye birikiminin sıfırlandığı anlamına gelmiyor ve sömürü devam ediyor.
Yüzde 350’leri aşan sömürü oranını “zor zamanlar” söylemiyle soslayan MESS, açıklamasında önceki “örnek” mevcut ekonomik koşulları –iş gücü maliyetleri, küresel yavaşlama, kayıt dışı rekabet- gerekçe göstererek, nihai teklifini “Tüm imkanlar zorlanarak” yüzde 18’e (ilk altı ay için) ve sosyal yardım artışını yüzde 33’e çıkardığını duyurdu. İşçilerin ortalama brüt ücretinin 87 bin liraya, ikinci zamla 97 bin liraya ulaşacağını kaydetti.
Ancak bu rakamlar, Türkiye’nin yüksek enflasyonu ve emekçilerin içinde bulunduğu geçim krizi karşısında sorgulanması gereken bir illüzyon yaratıyor.
Her şeyden önce, hatırlanması ve unutulmaması gereken bazı temel noktalar var.
İlki, Türkiye’de örtülü bir IMF programı uygulandığı; bu program kapsamında küresel finans sermayenin Türkiye’de ücretliler için 2026 yılında yüzde 20-25 bandında azami zam tavanı belirlediğidir.
İkincisi, işçilerin metal sektöründe özellikle 2022’de elde edilen olağanüstü kârlardan payını alamadığı; sözleşme görüşmelerinin hemen öncesinde incelediğimiz 11 şirkette ortalama sömürü oranının yüzde 350 olduğudur. Örneğin, Ford Otosan’da patronun bir yıllık kârı, işçilerin 4.6 yıllık ücretini ödemeye yetiyordu. Türk Traktör’de bu süre 7 yıldı. TOFAŞ’ta 225 saat çalışan bir işçi, 225 saatin 185 saatini patron için karşılıksız çalışarak geçirmişti.
Üçüncüsü, şirketlerin söylediği gibi olmayacak. MESS şirketlerine bağlı iş yerlerinde, işçilerin ana bölüğünü artık 0-5 yıllık işçiler oluşturuyor. 150 bin işçiden 110 binini temsil eden Türk Metal’in yaklaşık 90 bin üyesi 0-5 yıllık. Diğer sendikalar da dahil edildiğinde 0-3 yıllık........