ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaş, bu hafta İsrail’in İran’daki doğal gaz sahası ve bağlantılı tesisleri hedef almasıyla yeni bir aşamaya geçti. İran’ın Katar’daki LNG tesisine yönelik misillemesi ile bölgedeki enerji altyapısı doğrudan hedef haline gelmeye başladı. Bu gelişmeler küresel ekonomi açısından riskleri hızla büyütürken, Trump’ın bir yandan enerji altyapısına dönük saldırıların kontrolden çıkmasından duyduğu rahatsızlığı dile getiren, diğer yandan açık tehditler içeren açıklamaları dikkat çekti. Ortaya çıkan tablo, ABD’yi savaşı başlatırken belki de tam olarak hesap etmediği bir açmazla karşı karşıya bırakıyor.

Zira dünya ekonomisinin petrol ve türevlerine bağımlılığı ile üretim ve tedarik ağlarının derin entegrasyonu, bölgesel bir çatışmanın etkilerini kısa sürede küresel ölçekte hissedilir kılıyor. Enerji fiyatları üzerinden yayılan bu şok, dünya ekonomisini yeniden yüksek enflasyon ve düşük büyümenin bir arada görüldüğü bir patikaya, yani stagflasyon riskine doğru itiyor. Bu koşullarda savaşın sona erdirilmesi ekonomik açıdan daha rasyonel bir seçenek gibi görünse de böyle bir adım ABD açısından askeri ve jeopolitik üstünlüğünün sınırlarını kabul etmek anlamına gelecektir. Bu nedenle, Trump’ın ani politika değiştirebilme kabiliyetinin yarattığı beklentilere rağmen, kısa vadede net bir çıkış yolu henüz görünmüyor.

Yaşananlar bizi derin bir belirsizlikle karşı karşıya bırakıyor. Nitekim çarşamba günü faizlerin sabit tutulmasına karar verilen Fed toplantısının ardından konuşan Fed Başkanı Powell da savaşın ekonomik etkilerinin boyutunu ve süresini öngörmenin mümkün olmadığını vurguluyordu. Bu doğru; ancak belirsizlik, etkilerin hangi kanallar üzerinden yayılacağını bütünüyle öngörülemez kılmıyor. Aksine, savaşın dünya ekonomisine nasıl sirayet edeceğini ana hatlarıyla öngörmek zor değil.

Birincisi, petrol ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan hızlı ve sert artışın dünya ekonomisinde yeni bir enflasyonist dalga yaratması güçlü bir olasılık. Enerji fiyat şokları her durumda ciddi bir enflasyon baskısı üretir; ancak bunun ne ölçüde genelleşeceği ve ne kadar kalıcı olacağı savaşın süresi, fiyat geçişkenliği, tekellerin fiyatlama gücü, kur hareketleri ve devletlerin alacağı mali önlemlere bağlıdır. Bu dalganın büyüklüğünü........

© Evrensel