İlklerin peşine düşmek bazen bizi hiç beklemediğimiz yerlere götürür. Mesela ilk Lazca gazete ya da ilk Kürtçe rock grubu nerede kuruldu, diye sorsak?

Türkiye’nin ana dili politikalarındaki katı tavrı nedeniyle aklımız elbette başka ülkelerde yanıt aramaya başlıyor. Fakat çok da uzaklaşmamak gerekli. Çünkü yanıt bir devir komşumuz olan Sovyetler Birliği’nde saklı. Oysa yaygın inanış bunun tam tersini söylüyor, Sovyetler baştan sona büyük bir asimilasyon projesiymiş gibi yansıtılıyor.

Geçtiğimiz haftalarda Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Sovyetler Birliği’ni ‘Bölgedeki dilleri ve kültürleri yok etmekle’ suçladı, “Geçtiğimiz yüzyıla bakarsanız görürsünüz, geldiler ve yerel kültürleri-gelenekleri-dinleri ve dilleri öldürdüler. Bu yüzden herkes Rusça konuşuyordu” iddiasında bulundu.  

Ukrayna’daki güncel dil yasakları

Normal şartlarda NATO destekli Zelenskiy hükümetinin Sovyet deneyimi hakkında söyledikleri sözleri ciddiye almaya gerek yok. Hele hele söz konusu ‘ana dili’ yasaklarıysa… Ukrayna’da 2019’dan beri ana dili Rusça olan halk -ki savaş öncesinde neredeyse ülkenin 5’te 1’ini bu grup oluşturuyordu- yoğun baskılarla karşı karşıya: Rusça eğitim yasaklandı, resmi makamlarda sadece Ukraynaca konuşma zorunluluğu getirildi, hizmet sektöründe Ukraynaca zorunluluğu başladı ve hatta internet sitelerine bile Ukraynaca olması şartı getirildi.

Anlayacağınız Zelenskiy’nin ifadeleri Ukrayna’da dil kıyımının yürütücüsü için oldukça iddialı. Bugün Nazi gruplarla kol kola bir iktidardan ‘kültürel çoğulculuk’ eleştirileri dinliyor olmak başlı başına absürt. Yine de biz Zelenskiy’nin tarihi çarptıran sözlerini bahane edip Sovyetlerin yerel dil ve kültür politikalarına dair sıkça tekrarlanan yanlışları........

© Evrensel