Hiçbir yere çıkmayan tren rayları

Her sınır, fiziken bakıldığında zihinde anlamsızlaşır. Dikenli teller, gözetleme kuleleri ve devasa bayraklar bize bulunduğumuz ortamın beşeri anlamını güçlü bir şekilde dikte etse de doğa bizi sınır kavramına yabancılaştırır: Bir taraftaki otlar tohumlarını öbür tarafa da serpip aynı şekilde çoğalır. Sınırsızlığın vazgeçilmez imgesi kuşlar içinse bir taraftan ötekine geçmek hiçbir şey ifade etmez -en azından karşı tarafta av sezonunun başlangıç tarihi değişmediği sürece.

Hangi taraftan bakarsak bakalım, dünyanın her yerinde benzer şeyler hissedilir. Nitekim ulus devletler dünyasında sınırlar, tarihin biriktirdiği posadan yapılmış bir çerçeveden ibarettir.

Türkiye-Ermenistan sınırı, uzun yıllardır biriken yükün sert biçimde hissedildiği, fakat tam da bu yüzden kavramın anlamsızlaştığı sıra dışı bir yer. Görünürde herhangi bir sınırdan farklı olduğunu söyleyebileceğimiz hiçbir unsur yok: Arpaçay ve Aras Nehirleri iki ülkeyi birbirinden ayırıyor, yalnızca telefon ve radyo hatları değil bazen hayvan sürüleri de birbirine karışıyor, sınır çevresindeki askeri yığınak göze çarpıyor… Her şey normal gibi, ama tek bir şey eksik: Kapı!

Türkiye’nin Ermenistan’a açılan demir yolu ve kara yolu sınır kapıları var. Fakat 1993’te Ankara, sınırları komşusuna kapattı. Sınırın çizgisi, 1920’de Gümrü’de (Leninakan) ve 1921’de Moskova ile Kars’ta imzalanan anlaşmalarla belirlenmişti. Sovyetler Birliği döneminde de bu çizgi işlemeye devam etti, ancak yalnızca sınırlı bir ticari akış söz konusuydu. Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nden (ESSC) çimento ve teknolojik ürünler gelirken Türkiye büyükbaş hayvan gönderiyordu.

Eski sosyalist ülkeler 1990’larda kaosun, karmaşanın ve ekonomik krizin içine sürüklenirken sınırlar dikkat........

© Evrensel